A+ A A-
  • Kategoria: U-booty
  • Odsłony: 5230

U 7

Zlecenia udzielono 20 lipca 1934 r., budowę rozpoczęto: 11 marca 1935 r. (nr stoczniowy 541), wodowany: 29 czerwca 1935 r., ukończony: 18 lipca 1935 r. Stocznia: Knipp-Germaniawerft W Kilonii.

Po zakończeniu budowy został przydzielony do Szkolnej Flotylli W Neustadt, a pierwszym dowódcą został kpt. Kurt Freiwald. Od września 1935 r. jednostka została przydzielona do Szkoły Zwalczania Okrętów Podwodnych. Na jej pokładzie doskonalili swe umiejętności hydroakustycy. 3 października 1937 r. dotychczasowy dowódca zszedł z okrętu i do 10 lutego 1938 r. stanowisko to było nie obsadzone. Od 10 lutego 1938 r. do 5 lutego 1939 r. na mostku stanął por. Otto Salmann.

U 9 w okresie przedwojennym. / Zdjęcie: zbiory Jarosław Malinowski

Po rozpoczęciu działań wojennych w dniu 1 września 1939 r. okręt wykorzystywany był nadal jako jednostka szkolna, pomimo pełnej gotowości wyjścia na patrol bojowy.

Pierwszy patrol

24 sierpnia 1939 r. wypłynął z Neustadt pod dowództwem por. Werner Heidela (dowodził od 18 lutego 1939 r.). Jego zadaniem było patrolowanie Kattegatu w poszukiwaniu polskich jednostek usiłujących przedostać się z Bałtyku do W. Brytanii. 8 września 1939 r. powrócił do Kilonii.

Drugi patrol

Artykuł zamieszczony dzięki
uprzejmości czasopisma
Okręty Wojenne

18 września 1939 r. wypłynął z Kilonii z zadaniem operacji w rejonie norweskich wybrzeży. 22 września o godz. 14.30 na pozycji 60° 07” N i 04° 37” E (na południowy - zachód od Bergen) storpedował i zatopił brytyjski transportowiec s/s Akensíde (2 694 BRT). 29 września o godz. 08.55 na pozycji 60° 15” N i 04° 41” E (południowy - zachód od Bergen) storpedował i zatopił norweski transportowiec s/s Takstaas (1 830 BRT). Po tym sukcesie powrócił 3 października 1939 r. do Kilonii. 13 października 1939 r. dotychczasowy dowódca U-boota przekazał swoje obowiązki skierowanemu na to stanowisko kpt. Karlowi Schrottowi.

Trzeci patrol

3 marca 1940 r. wyruszył z Kilonii na kolejny patrol. Nieznane są szczegóły tego rejsu. 8 marca zawinął do Wilhelmshaven. Patrol przerwano prawdopodobnie z uwagi na awarię.

Czwarty patrol

14 marca 1940 r. wyruszył z zadaniem zwalczania alianckich okrętów podwodnych na zachód od Skagerraku. Nie nawiązując żadnego kontaktu powrócił do bazy 19 marca 1940 r.

Piąty patrol

3 kwietnia 1940 r. U 7 wypłynął w morze z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne oddziały wysadzone na ląd w ramach inwazji. U 7 został przydzielony do 9 Grupy U-bootów operujących na wschód od Szetlandów. Po kilku dniach został skierowany w kierunku Norwegii, gdzie oddział złożony z członków załogi okrętu 11 kwietnia wylądował na brzegu i przez trzy dni okupował latarnię morską na wyspie Marstein. Po patrolu, w rejonie Bergen, 21 kwietnia 1940 r. zawinął do Kilonii.

Szósty patrol

7 maja 1940 r. wypłynął z Kilonii z zadaniem patrolowania podejść do Rotterdamu i atakowaniu alianckiej żeglugi wiozącej posiłki dla walczącej Holandii. 15 maja uzupełnił paliwo w Wilhelmshaven i następnego dnia ponownie wyruszył na przerwany patrol. 18 maja 1940 r. zawinął do Kilonii.

Okręt do końca II wojny światowej nie wyszedł już na żaden patrol bojowy. W dniu 1 lipca 1940 r. został przydzielony do 21 Flotylli Okrętów Podwodnych w Piławie. We wrześniu (październiku?) 1940 r. okręt opuścił dotychczasowy dowódca, a jego miejsce zajął por. Günther Reeder, który pełnił swe obowiązki do stycznia 1941 r. Służąc w składzie w 21 Flotylli kolejnymi dowódcami okrętu byli:

  • - styczeń 1941 r.-luty 1941 r. tymczasowo por. Emst-Ulrich Brüller
  • - luty 1941 r.-29 marca 1941 r. por. Günther Reeder
  • - 17 czerwca 1941 r.-15 stycznia 1942 r. por. Heinrich Schmid
  • - 16 stycznia 1942 r.-7 października 1942 r. por. Siegfried Koitschka
  • - wrzesień 1942 r.-grudzień 1942 r. por. Otto Hübschen (w zastępstwie)
  • - 8 października 1942 r.-styczeń 1944 r. por. Hans Schrenck
  • - styczeń 1944 r.-18 luty 1944 r. por. Günther Loeschke

18 lutego 1944 r. zatonął na zachód od Piławy (pozycja 54° 25” N i 19° 50” E) w wyniku wypadku przy zanurzaniu. Razem z okrętem zginęła cała załoga - dwudziestu ośmiu ludzi.

U 8

Zlecenia udzielono 20 lipca 1934 r., budowę rozpoczęto: 25 marca 1935 r. (nr stoczniowy 542), wodowany: 16 lipca 1935 r., ukończony: 5 sierpnia 1935 r. Stocznia: Krupp-Germaniawerft w Kilonii.

Po zakończeniu budowy został przydzielony do Szkolnej Flotylli w Neustadt (nad Zatoką Lubecką), a pierwszym dowódcą został kpt. Harald Grosse. 4 listopada 1936 r. dowódcą był kpt. Georg Peters, którego od 2 września do 29 października 1938 r. zastępował kpt. Otto Schuhart. W dniu 5 września 1939 na to stanowisko został skierowany kpt. Wolf-Harro Stiebler. Miesiąc później (14 października) dowódcą został kpt. Heinrich Lehmann-Willenbrock. Od 30 listopada 1939 r. nowym dowódcą został kpt. Georg-Heinz Michel. 3 stycznia 1940 r. jednostka została przydzielona do Ubootabwehrschule (UAS - Szkoła ZOP), gdzie pozostała do kwietnia następnego roku. Od 13 kwietnia 1940 r. został przydzielony do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych W Kilonii jako jednostkę szkolną.

Pierwszy patrol

19 maja 1940 r. wypłynął z Kilonii pod dowództwem kpt. Eitela-Friedricha Kentrata (dowodził od 5 maja 1940 r.). Jego zadaniem było przeprowadzenie patrolu na zachód od Orkadów i w Pentland Firth. 4 czerwca zachorował dowódca okrętu i U 8 skierował się do portu Esbjerg (Dania) i następnego dnia na redzie został przekazany na duński holownik, który przewiózł chorego do miejscowego szpitala. 7 czerwca 1940 r. okręt podwodny zawinął do Kilonii pod dowództwem por. Heinza Steina. Od 10 czerwca do 6 lipca 1940 r. dowódcą okrętu był por. Walter Kell, który swe obowiązki przekazał 7 lipca 1940 r. por. Hansowi-Jürgenowi Zetzsche.

Okręt do końca II wojny światowej nie wyszedł już na żaden patrol bojowy. W dniu 1 lipca 1940 r. został przydzielony do 24 Flotylli Okrętów Podwodnych w Gdańsku i Gdyni/Wilhelmshaven. 13 września 1940 r. dowództwo nad okrętem przejął ponownie por. Walter Kell, który pełnił swe obowiązki do grudnia 1940 r. 18 grudnia 1940 r. okręt został przeniesiony do 22 Flotylli Okrętów Podwodnych. Kolejnymi dowódcami byli:

  • - 18 grudnia 1940 r.-25 kwietnia 1941 r. kpt. Hinrich Heinsohn
  • - 26 kwietnia 1941 r.-22 maja 1941 r. kpt. Ulrich Borcherdt
  • - 23 maja 1941 r.-31 lipca 1941 r. por. Rolf Steinhaus
  • - 1 sierpień 1941 r.-16 maja 1942 r. por. Horst Deckert
  • - 17 maja 1942 r.-15 marzec 1943 r. por. Rudolf Hoffmann
  • - 16 marzec 1943 r.-12 maja 1944 r. por. Alfred Werner
  • - 13 maj 1944 r.-24 listopad 1944 r. por. Jürgen Iversen
  • - 25 listopad 1944 r.-31 marca 1945 r. por. Jürgen Kriegshammer

Po marcu 1945 r. jednostka nie była już wykorzystywana w jakimkolwiek celu i 2 maja 1945 r. została samozatopiona w IV. śluzie Kanału Kilońskiego (oddanej do użytku 7 listopada 1942 r.), noszącej nazwę admirała Raedera (Raederschleuse) niedaleko Wilhelmshaven.

U 8 w marszu na powierzchni. / Zdjęcie: zbiory Jarosław Malinowski

U 9

Zlecenia udzielono 1 grudnia 1934 r., budowę rozpoczęto: 8 kwietnia 1935 r. (nr stoczniowy 543), wodowany: 30 lipca 1935 r., ukończony: 21 sierpnia 1935 r. Stocznia: Krupp-Germaniawerft w Kilonii.

  • - 30 marca 1941 r.-16 czerwca 1941 r. por. Hans-Günther Kuhhnann

Pierwszym dowódcą okrętu został kpt. Hans-Günther Looff, który pełnił swe obowiązki do 30 września 1935 r. Po zakończeniu budowy jednostka została przydzielona do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych w Kilonii. Rozporządzeniem Głównodowodzącego Marynarki Wojennej (Oberbefehlshaber der Kriegsmarine) adm. Raedera nowo oddany do służby U-boot kontynuować miał tradycje swojego słynnego poprzednika z okresu I wojny światowej, czego widocznym znakiem był order Żelaznego Krzyża (z koroną Hohenzollernów, dużą literą "W" pośrodku i datą 1914) umieszczony na lewej stronie kiosku, który widniał tam, z przerwami, przez cały okres służby jednostki, aż do jej zniszczenia w rumuńskiej Konstancy. 1 października 1935 r. dowódca okrętu został kpt. Werner Von Schmidt, który pełnił swoje obowiązki do 30 września 1937 r.

Pierwszy patrol

Na pierwszy wojenny patrol wypłynął 25 sierpnia 1939 r. z Wilhelmshaven pod dowództwem kpt. Ludwiga Mathesa (dowodził od 1 października 1937 r.). Jego zadaniem było przeprowadzenie patrolu razem z U 19 na wodach oblewających wschodnie wybrzeża Szkocji. 15 września 1939 r. powrócił do Kilonii. Po skończonym patrolu doszło do zmiany na stanowisku dowódcy okrętu, które 19 września 1939 r. objął por. Max Schulte. W dniu 30 grudnia 1939 r. doszło do kolejnej zmiany dowódcy, które objął por. Wolfgang Lüth.

Drugi patrol

16 stycznia 1940 r. okręt wypłynął z Kilonii otrzymując zadanie patrolowania w rejonie Kinnairds Head. Podczas drogi 18 stycznia o godz. 23.53 na pozycji 54° N i 03° 40” E (na północny zachód od wyspy Texel) doszło do spotkania z szwedzkim transportowcem s/s Flandria (1 179 BRT), który został storpedowany i zatopiony. W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 4 000 BRT. Następnego dnia o godz. 01.45 na pozycji 54° N i 03° 30” E (na północny zachód od wyspy Texel) natrafiono na kolejny szwedzki transportowiec s/s Patria (1 188 BRT), który zatonął po storpedowaniu. W meldunku radiowym ponownie jego pojemność została zawyżona tym razem do 8 000 BRT. Po wystrzeleniu wszystkich torped U 9 powrócił do Wilhelmshaven 22 stycznia 1940 r.

Trzeci patrol

5 lutego 1940 r. jednostka wyruszyła z Wilhelmshaven z zadaniem postawienia min w Moray Firth. 10 lutego postawiono dziewięć min na południowy zachód od latarni morskiej Tarbat Ness. Jedyną ofiarą tego pola minowego został w dniu 4 maja 1940 r. (!) udający się ze Scapa Flow do Invergordon brytyjski zbiornikowiec San Tiburcio (5 995 BRT, rok budowy: 1921, armator: Eagle Oil and Shipping Co Ltd.) z 2 193 tonami oleju napędowego i 12 wodnosamolotami (w częściach) typu Sunderland, który po 40 minutach od chwili poderwania się, łamiąc się na dwie części zatonął w namiarze 330° w odległości 4 Mm od wspomnianej latarni. Cała załoga, tzn. 40 ludzi zdołała się uratować. Po postawieniu min okręt podwodny popłynął na północ i 11 lutego na pozycji 58° 51” N i 01° 54” E (ma wschód od Orkadów) o godz. 18.20 zatopił celną torpedą estoński transportowiec s/s Linda (1 213 BRT). W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 2 000 BRT. 17 lutego U 9 powrócił do portu wyjścia.

Czwarty patrol

14 marca 1940 r. wyruszył na Morze Północne z zadaniem zwalczania alianckich okrętów podwodnych. Nie napotkawszy na nieprzyjaciela 20 marca 1940 r. powrócił do Wilhelmshaven.

Piąty patrol

4 kwietnia 1940 r. U 9 wypłynął w morze z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. Jednak usterka techniczna zmusiła jednostkę do powrotu do bazy, gdzie dokonano pospiesznych napraw. Ponowne wyjście w morze nastąpiło 6 kwietnia. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne oddziały wysadzone w ramach inwazji na ląd. U 9 otrzymał przydział do 3 Grupy U-bootów, które operowały w rejonie Bergen. 14 kwietnia alianckie oddziały wylądowały w Namsos i Andalsnes. Natychmiast, w kierunku obu miejsc desantowania skierowano niemieckie okręty podwodne, które nocą 14/15 kwietnia pobrały w Bergen paliwo z niemieckich zbiornikowców. U-boot skierował się następnie w stronę Andesund, gdzie miał przeszkodzić w wyładowaniu kolejnych fali desantu. 20 kwietnia o godz. 12.48 bezskutecznie zaatakował polski niszczyciel Błyskawica. Po tym ataku 24 kwietnia 1940 r. powrócił do Kilonii.

Szósty patrol

5 maja 1940 r. wyruszył z portu z zadaniem przeprowadzenia patrolu wzdłuż holenderskich i belgijskich wybrzeży na południe od Den Helder. Już 9 maja o godz. 00.14 na pozycji 53° 40” N i 04° E storpedował i zatopił francuski okręt podwodny Doris (552 t std, dowódca: kmdr ppor. Favreul). Z zatopionego okrętu nie odnaleziono żadnych rozbitków. W meldunku radiowym wysłano informację o zatopieniu okrętu podwodnego o wyporności 1 500 t std. Dwa dni później o godz. 00.49 w pobliżu pławy Westhinder zatopił estoński transportowiec s/s Viiu (1 908 BRT). Tego samego dnia o godz. 14.00 na pozycji 51° 21” N i 02° 25” E (na północny zachód od Ostendy) storpedował i zatopił brytyjski transportowiec s/s Tringa (1 930 BRT). W meldunku radiowym nadanym tego samego dnia wieczorem pojemność pierwszej jednostki została zawyżona do 6 000 BRT, a drugiej do 4 000 BRT.

Po wystrzeleniu wszystkich torped okręt skierował się do Wilhelmshaven, gdzie w nocy 15/16 maja uzupełniono zapasy amunicji, paliwa i prowiantu, a następnie powrócono do rejonu działań. 23 maja na pozycji 51° 29” N i 02° 38” E natrafiono na niemiecki transportowiec s/s Sígurd Faulbaum (3 256 BRT, r. bud. 1913, armator Max Faulbaum, port macierzysty Szczecin {Stettin}, zajęty 10 maja w Antwerpii), który z brytyjską załogą pryzową kierował się do W. Brytanii. Po zajęciu odpowiedniej pozycji o godz. 12.54 wystrzelono dwie torpedy, które zatopiły statek. W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 3 500 BRT. Rankiem 24 maja pozycja U 9 został zlokalizowany przez brytyjskie niszczyciele, które przypuściły kilkugodzinny atak na zanurzony okręt podwodny. W wyniku eksplozji bomb głębinowych na okręcie podwodnym zanotowano szereg uszkodzeń, ale prześladowcom zabrakło cierpliwości i pozostawili uszkodzoną jednostkę własnemu losowi. 30 maja 1940 r. okręt podwodny zawinął do Kilonii. 10 czerwca z okrętu zszedł dotychczasowy dowódca, a jego miejsce zajął kpt. Wolfgang Kaufmann.

1 lipca 1940 r. jednostka została przeniesiona do 24 Flotylli Okrętów Podwodnych w Gdańsku, gdzie pełniła rolę okrętu szkolnego i operacyjnego. 20 października 1940 r. ponownie nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Joachim Deecke. 30 października U 9 został przydzielony do 24 Flotylli Okrętów Podwodnych jako jednostka szkolna, a miesiąc później zasilił 21 Flotyllę Okrętów Podwodnych w Piławie. 8 czerwca 1941 r. z okrętu zszedł dotychczasowy dowódca, a od 2 lipca jego miejsce zajął kpt. Hans-Joachim Schmidt-Weichert, który pełnił swoje obowiązki do 15 września 1943 r.

W kwietniu 1942 r. podjęto decyzję o utworzeniu na Morzu Czarnym niemieckiej flotylli okrętów podwodnych. U 9 był trzecią jednostką typu II B (po U 24 i U 19), która została wytypowana do przebazowania w ramach I Grupy. W maju

1942 r. skierowano ją do Kilonii, gdzie zdemontowano całe wyposażenie, a ważący 140 t std kadłub ułożony został przy pomocy żurawi portowych na pięciu pontonach, które przez Kanał Kiloński popłynęły do Brunsbüttel. W tym czasie większość załogi została skierowana na urlopy i różnorodne kursy doskonalące. Z tego miejsca, Łabą kadłub przeholowano do Drezna-Übigau, gdzie go z kolei umieszczono na dwóch 70 tonowych platformach kołowych. Stąd, ten specjalistyczny zestaw kołowy skierowano autostradą do Ingolstadt, gdzie kadłub został ponownie ułożony na pontony i Dunajem przeholowany do Linzu. W tamtejszym porcie zimowym, kadłub ponownie spuszczono na wodę i pomiędzy dwoma barkami rzecznymi przeholowano go do Rumunii. W Gałaczu (Galaji) uzupełniono brakujące wyposażenie i U 9 28 października 1942 r. został ponownie oddany do służby. Następnego dnia U-boot popłynął w dół Dunaju do Suliny, skąd 30 października pod osłoną lotnictwa i lekkich sił nawodnych przeszedł do Konstancy (Constanća) bazy stacjonującej tam 30 Flotylli Okrętów Podwodnych.

Pomiędzy listopadem 1942 r. i sierpniem 1944 r. okręt podwodny wykonał dwanaście patroli bojowych skierowanych przeciwko radzieckiej żegludze w rejonie Kaukazu. Wszystkie patrole rozpoczynały i kończyły się z reguły w Konstancy:

  • 11 listopad 1942 r.-1 grudnia 1942 r. (Poti-Batumi).
  • 19 grudnia 1942 r.-7 stycznia 1943 r. (Poti-Batumi).
  • 3 luty 1943 r.-3 marca 1943 r. (Noworosyjsk-Tuapse)
  • 17 kwietnia 1943 r.-10 maja 1943 r.

W czasie tego patrolu 5 maja (22 mile na południe od przylądka Picunda {między Gudautą a Gagrą - obecnie Gruzja) wystrzelił pojedyncza torpedę w stronę radzieckiego zbiornikowca Kreml (7 666 BRT). Po dziesięciu minutach usłyszano na zanurzonym okręcie jej wybuch po zadziałaniu samolikwidatora.

20 maja 1943 r.-12 czerwca 1943 r. (Adler - Przylądek Picunda). 16 czerwca 1943 r. okręt wchodzi do stoczni w Gałaczu celem przeprowadzenia na nim prac związanych z wydłużeniem i poszerzeniem tylnego pomostu zwanego w żargonie marynarskim "ogródkiem zimowym" (niem. Wintergarten) i zainstalowania na nim pojedynczego działka plot. kal. 20 mm.

26 sierpnia 1943 r.-10 września 1943 r. (operacja zaminowania podejścia do portu w Poti). Po tym patrolu dowództwo nad okrętem przejął 15 września por. Heinrich Klapdor.

2 października 1943 r.-6 listopada 1943 r. w dniu 12 października bezskutecznie zaatakował radziecki niszczyciel na północny zachód od Jałty. 29 października przesłał meldunek o prawdopodobnym zatopieniu (na północny-zachód od Soczi) radzieckiego zbiornikowca (~ 3 000 BRT), ale nie znalazło to potwierdzenia po zakończeniu działań wojennych.

28 listopada 1943 r.-25 grudnia 1943 r. (Poti-Batumi).

19 luty 1944 r.-28 luty 1944 r. (patrol przerwany z uwagi na wykrycie wody morskiej w paliwie; jednostka zawinęła 24 lutego do Sewastopola).

23 marca 1944 r. - 6 kwietnia 1944 r. wyjście na kolejny patrol z Konstancy. 30 marca w Teodozji, gdzie pobrano paliwo i prowiant. Dzień później zameldowano o zestrzeleniu dwóch radzieckich samolotów (zaliczono ostatecznie jedno zestrzelenie - z ogólnej liczby osiemnastu maszyn typu Ił-2, które tego dnia zaatakowały okręt podwodny). Sam został trafiony jedną bombą w lewoburtowy zbiornik balastowy, dowódca, por. Klapdor odniósł rany od odłamków bomb. Okręt przerywa patrol i wraca pod dowództwem (od 31 marca do 5 kwietnia) I oficera - por. Dehrmanna przez Teodozję i Sewastopol (usunięcie uszkodzeń lewoburtowego Diesla) do bazy. Od 5 do 6 kwietnia dowodził por. Martin Landt-Hayen. 6 kwietnia 1944 r. powrót do Konstancy. Po wejściu okrętu do portu na stanowisko dowódcy został tymczasowo przydzielony kpt. Klaus Petersen z U24. Dotychczasowy dowódca (por. Klapdor) trafił do lazaretu.

U 9 wychodzi z Konstancy na swój piąty patrol (20.05.1943 r.). Przy nabrzeżu rumuńskie kutry torpedowe Viforul (I|)(7) i Víjelia (|l)(6) eks-holenderskie typu TM zdobyte przez Niemców i przekazane Rumunom w roku 1942. / Zdjęcie: zbiory "Deutsche U-Boote zum Schwarzer Meer"

26 kwietnia 1944 r.-28 maja 1944 r. 5 maja dowódca zgłosił zatopienie małego kutra rybackiego (~50 BRT) ogniem działek kal. 20 mm w pobliżu Tuapse (z początkiem 1944 na wszystkich operujących na tym akwenie U-bootach pojedyncze działka plot. zastąpiono zdwojoną lawetą kal. 20 mm). 11 maja na pozycji 43° 50” N i 39° 26” E zaobserwowano radziecki konwój składający się z zbiornikowca w eskorcie trałowca i dozorowca. Po zajęciu odpowiedniej pozycji do ataku o godz. 16.32 wystrzelono torpedę akustyczną, która po dwóch minutach i trzydziestu jeden sekundach eksplodowała niszcząc rufę dozorowca Szkwał. 17 maja dowódca okrętu zameldował o uszkodzeniu radzieckiego zbiornikowca 18 Mm na południowy wschód od Gielendżyku (dowódca twierdził, że po 46 sek. od chwili wystrzelenia torpedy zaobserwował przez peryskop trafienie w dziób). Ten sukces nie został potwierdzony po zakończeniu wojny. 25 maja U 9 został zaatakowany przez radziecki patrolowiec na południe od Tuapse i w następstwie doznanych uszkodzeń zawrócił do Konstancy. W czerwcu z okrętu zszedł dotychczasowy dowódca, a na jego miejsce powrócił por. Klapdor.

W okresie od 1 do 15 lipca 1944 na U 9 przeprowadzano próby z bronią stromotorową (niem. Werferwaffe). W tym celu poniżej KLW, ale jeszcze powyżej stępki, do obu stron kadłuba naciskotrwałego, pod kątem 45 stopni przyspawano prowadnice do odpalania 6 pocisków rakietowych kal. 300 mm. W czasie prób wykorzystywano pociski rakietowe (nm. Wurkörper) kal. 300 mm lub tego samego typu lecz kal. 210 mm. Z uwagi na niewielkie wymiary i wyporność okrętu testy nie zakończyły się sukcesem.

15 lipca 1944 r.-11 sierpnia 1944 r. (Krym - Tuapse - Soczi).

20 sierpnia 1944 r. stojąc przy nabrzeżu portowym U 9 został zatopiony o godz. 10.30 W czasie ataku radzieckich samolotów na port (pozycja 44° 12” N i 28° 41” E). W nalocie wzięły udział sześćdziesiąt dwa bombowce oraz osiemdziesiąt myśliwców i samolotów szturmowych. Nie udało się ustalić jakie straty poniosła załoga. Wrak po podniesieniu 22 października 1944 r. przez radzieckie ekipy ratownictwa morskiego (EPRON) umieszczono początkowo w suchym doku w Konstancy, gdzie uszczelniono kadłub, a pod koniec marca 1945 okręt przeholowano do Nikołajewa, gdzie go 19 kwietnia 1945 wciągnięto na listę jednostek Floty Czarnomorskiej jako TS 16 i przydzielono do szkolnej flotylli okrętów podwodnych. Z powodu nieopłacalności dalszego remontu w dniu 25 listopada 1945 podjęto decyzję o jego złomowaniu, które rozpoczęto 12 grudnia 1946 r.

Wrak U 9 po podniesieniu przez EPRON. Zwraca uwagę brak wielu części wyposażenia, m.in. zdwojonej podstawy działek plot. kal. 20 mm, która znajdowała się na pomoście na tylnej części kiosku. / Zdjęcie: zbiory "Deutsche U-Boote zum Schwarzer Meer"

U 10

Zlecenia udzielono 20 lipca 1934 r., budowę rozpoczęto: 22 kwietnia 1935 r. (nr stoczniowy 544), wodowany: 13 sierpnia 1935 r., ukończony: 9 września 1935 r. Stocznia: Krupp-Germaniawerft w Kilonii.

Po zakończeniu budowy został przydzielony do Szkolnej Flotylli w Neustadt, a pierwszym dowódcą został por. Heinz Scheringer. 27 września 1935 r. okręt został przydzielony do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych. 21 grudnia 1935 r. nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy, które objął kmdr por. Werner Scheer. 1 maja 1936 r. dowódcą został kpt. Heinz Beduhn. Od 30 września 1937 r. do 3 kwietnia 1938 r. dowódcą został kpt. Hannes Weingärtner, który na okres od października 1937 r. do sierpnia 1938 r. przekazał swe obowiązki kpt. Heinrichowi Liebe. 4 października 1937 r. jednostka została przeniesiona do 3 Flotylli Okrętów Podwodnych. Od 4 kwietnia do 31 lipca 1938 r. dowództwo objął kpt. Herbert Sohler, a od 1 sierpnia 1938 r. do 4 stycznia 1939 r. dowództwo sprawował por. Kurt von Gossler. Po rozpoczęciu działań wojennych w dniu 1 września 1939 r. okręt był wykorzystywany jako jednostka szkolna (od 14 kwietnia 1939 r.), chociaż był W pełni gotowy do wyjścia na patrol bojowy.

Pierwszy patrol

7 września 1939 r. wyruszył pod dowództwem por. Wilhelma Schultza (dowodził od 5 stycznia 1939 r.) z Kilonii z zadaniem patrolowania północnej części Morza Północnego. 17 września 1939 r. powrócił do portu wyjścia.

Drugi patrol

26 września 1939 r. wypłynął z Kilonii z zadaniem atakowania brytyjskich okrętów w rejonie Orkadów. Nie napotykając na żadne okręty powrócił do portu wyjścia 15 października 1939 r. Tego samego dnia nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy okrętu, które objął por. Günther Lorentz. Równocześnie jednostka została skierowana do flotylli szkolnej, W składzie której pozostała do 1 stycznia 1940 r. Jeszcze przed kolejnym wyjściem z portu nastąpiła kolejna zmiana na tym stanowisku i obowiązki dowódcy od stycznia 1940 r. objął por. Joachim Preuss.

Oblodzony U 10 w bazie Wilhelmshaven w czasie ostrej zimy przełomu 1939/1940 r. / Zdjęcie: zbiory Siegfried Breyer

Trzeci patrol

28 stycznia 1940 r. wypłynął z portu na kolejny patrol. Nic nie wiadomo o jego przebiegu. 5 lutego 1940 r. zawinął do Wilhelmshaven.

Czwarty patrol

14 lutego 1940 r. okręt podwodny wypłynął z portu z zadaniem operowania w południowej części Morza Północnego w rejonie North Hinder. 17 lutego o godz. 02.05 na pozycji 51° 50” N i 03° 19” E (na zachód od Hoek van Holland) napotkano i zatopiono torpedą norweski transportowiec s/s Kvemaas (1 819 BRT). Następnego dnia o godz. 09.26 na tym samym akwenie (51° 54” N i 03° 01” E) natrafiono na kolejny norweski transportowiec s/s Am'eland (4 537 BRT), który zatonął po trafieniu torpeda. W dniu 20 lutego 1940 r. U 10 powrócił do Wilhelmshaven.

Piąty patrol

3 kwietnia 1940 r. U 10 wypłynął w morze z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne oddziały wysadzone na brzeg w ramach inwazji. U 10 został przydzielony do 9 Grupy U-bootów operujących na wschód od Szetlandów. Po kilku dniach został skierowany w kierunku Norwegii z zadaniem atakowania wszystkich alianckich jednostek płynących wzdłuż wybrzeży. Nie napotkawszy na nieprzyjaciela 23 kwietnia 1940 r. zawinął do Kilonii. Od 1 maja okręt był ponownie wykorzystywany w charakterze jednostki szkolnej.

Okręt do końca II wojny światowej nie wyszedł już na żaden patrol bojowy. 10 czerwca nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Rolf Mützelburg. W dniu 1 lipca 1940 r. okręt został przydzielony do 21 Flotylli Okrętów Podwodnych w Piławie. 29 listopada doszło do kolejnej zmiany na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Wolf-Rüdiger von Rabenau pełniąc swe obowiązki do 9 czerwca 1941 r. Kolejnymi dowódcami byli:

  • - 10 czerwca 1941 r.-29 listopada 1941 r. por. Kurt Ruwiedel
  • - 30 listopada 1941 r.-22 czerwca 1942 r. por. Hans Karpf
  • - 23 czerwca 1942 r.-luty 1943 r. por. Christian-Brandt Coester
  • - marzec (luty?) 1943 r.-luty 1944 r. por. Wolfgang Strenger
  • - luty 1944 r.-lipiec 1944 r. por. Kurt Ahlers

1 sierpnia 1944 r. jednostka została wycofana z czynnej służby, kiedy ta przebywała Gdańsku, a następnie przystąpiono do jej złomowania. Jedna z wersji wspomina o wysadzeniu okrętu w powietrze podczas odwrotu w 1945 r.

Pełna ekspozycji fotografia U 10. / Zdjęcie: zbiory Jarosław Malinowski

U 11

Zlecenia udzielono 20 lipca 1934 r., budowę rozpoczęto: 6 maja 1935 r. (nr stoczniowy 545), wodowany: 27 sierpnia 1935 r., ukończony: 21 września 1935 r. Stocznia: Krupp-Gennaniawerft w Kilonii.

Po zakończeniu budowy został przydzielony do Szkolnej Flotylli w Neustadt, a pierwszym dowódcą został kpt. Hans-Rudolf Råsing. 1 października 1937 r. doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, ale nie udało się ustalić, kto objął obowiązki. Od 13 sierpnia 1938 r. dowódcą był kpt. Victor Schütze. 23 sierpnia 1939 r. został przeznaczony do zadań szkolnych iw pierwszych miesiącach wojny nie osiągnął gotowości operacyjnej. 5 września 1939 r. doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Georg Peters. Od 1 czerwca do 30 listopada 1940 r. służył w 1 Flotylli Okrętów Podwodnych w Kilonii, a od 1 grudnia 1940 r. do 1 maja 1941 r. w 21 Flotylli Okrętów Podwodnych w Piławie. Następnie od maja do września 1941 r. był przydzielony jako jednostka eksperymentalno-doświadczalna do Nachrichtenmittelversuchskom-mando (NVK) (zespół doświadczalny ds. środków łączności). W czasie testów w Ośrodku Doświadczalnym przeprowadzano badania nad powłoką zwaną Alberich, która miała rozpraszać wiązkę ultradźwięków wysyłanych przez azdyk. W tym celu jednostkę powielono tworzywem polimerów izobutylenu (Oppanol-Hulle). Po zakończeniu prób od 1 października 1941 r. został przydzielony do 5 Flotylli Okrętów Podwodnych w Kilonii, gdzie pozostawał jako jednostka szkolna do lutego 1943 r. Równocześnie doszło do kolejnej zmiany na stanowisku dowódcy, które objął 23 marca por. Gottfried Stolzenburg. Z dniem 28 lutego 1943 r. został wcielony do 22 Flotylli Okrętów Podwodnych w Gdyni. 13 lipca 1944 r. doszło do ostatniej zmiany na stanowisku dowódcy, które objął por. Günther Dobenecker. 5 stycznia 1945 r. wycofany z służby czynnej i 3 maja 1945 r. samozatopiony w Kilonii przy nabrzeżu Arsenału Morskiego. Po wojnie podniesiony z dna i pocięty na złom.

U 12

Zlecenia udzielono 20 lipca 1934 r., budowę rozpoczęto: 20 maja 1935 r. (nr stoczniowy 546), wodowany: 11 września 1935 r., ukończony: 30 września 1935 r. Stocznia: Krupp-Germaniawerft w Kilonii.

Od października 1935 r. do września 1937 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą został por. (następnie kpt.) Werner von Schmidt. W grudniu 1936 r. obowiązki dowódcy przejął kpt. Hans Pauckstadt. Od 1 października 1937 r. w składzie 3 Flotylli Lohs w Kilonii przy równoczesnej zmianie dowódcy na kpt. Dietricha von der Roppa. W październiku 1938 r. dochodzi do ponownej zmiany na stanowisku dowódcy, które obejmuje kpt. Kurt von Gossler.

W 1936 r. z powodu wadliwego materiału zastosowanego przy budowie okrętu o mało nie doszło do jego zatopienia w czasie ćwiczebnego zanurzenia.

Pierwszy patrol

25 sierpnia 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven pod dowództwem kpt. Dietricha Von der Roppa (dowodził ponownie od stycznia 1939 r.) z zadaniem patrolowania wschodnich wybrzeży W. Brytanii. Po wybuchu działań wojennych na Zachodzie (3 września 1939 r.) U 12 był jednym z pięciu jednostek tworzących linię patrolową z północy na południe w rejonie Great Fisher Bank na Morzu Północnym (południowo-zachodni kraniec Norwegii). Nie napotykając na alianckie jednostki 9 września 1939 r. powrócił do portu wyjścia.

Drugi patrol

23 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem patrolowania wschodniego podejścia do kanału la Manche i atakowania jednostek przewożących żołnierzy do Francji. 8 października 1939 r. najechał w Cieśninie Kaletańskiej (rejon Dover) na jedną z 3 636 min morskich położonych między Folkestone i Cap Gris Nez. Zginęła cała załoga składająca się z dwudziestu siedmiu ludzi. W dniu 29 października 1939 w pobliżu Dunkierki morze wyrzuciło na brzeg ciało poległego dowódcy, kapitana Dietricha Von der Roppa.

Próby z bronią stromotorową na czarnomorskich U-bootach Kriegsmarine Pod koniec roku 1943 dowództwo 30 Flotylli Okrętów Podwodnych zaczęło na poważnie zastanawiać się nad zwiększeniem siły ognia swoich jednostek, po tym jak dowódca U 18 (por. Fleige), po swoim czwartym patrolu (27.10.-14.11.1943) zwrócił uwagę na możliwość niespodziewanego zaatakowania z morza celów o charakterze militarnym w radzieckich bazach i portach, np. w Poti, Suchumi, Batumi (stojące na redzie jednostki, Stocznie, rafinerie, węzły kolejowe itp.) za pomocą pocisków niekonwencjonalnych (nm. neuartige Geschosse). Wraz z pojawieniem się w Konstancy ewakuowanych z Krymu wojsk (operację zakończono 13.05.1944) zwrócono uwagę na wielolufowe moździerze typu „Nobelwerfer 42”, z których odpalano min. pociski odłamkowo-burzące (Sprenggeschoflš) o kalibrze 300 mm (długość pocisku 123,6 cm; masa głowicy bojowej w zależności od wersji 45 lub 120 kg). Należy jeszcze nadmienić, że ta niejako „oddolna” inicjatywa zwiększenia siły rażenia nie ma związku z pierwszą - udaną zresztą - W historii próbą odpalenia pocisków rakietowych z głębin morskich, z pokładu U511, co miało miejsce kolo Peenemünde w czerwcu 1942.

U 13

Budowa rozpoczęta: 20 czerwca 1935 r. (nr stoczniowy 248), wodowany: 9 listopada 1935 r., ukończony: 30 listopada 1935 r. Stocznia: Deutsche Werke AG W Kilonii. Od listopada 1935 r. do grudnia 1939 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen W Kilonii, a pierwszym dowódcą został por. Hans-Gerrit von Stockhausen. Po rozpoczęciu wojny flotylla uzyskała status operacyjny.

Pierwszy patrol

25 sierpnia 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven pod dowództwem kpt. Karla Daublebsky Von Eichhaina (dowodził od 1 października 1937 r.) z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. Do portu wyjścia powrócił 31 sierpnia 1939 r.

Drugi patrol

2 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem postawienia pola minowego w rejonie Orford Ness. Po dwudniowym rejsie wykonano zadanie i 6 września 1939 r. jednostka powróciła do portu wyjścia. Pole minowe spowodowało zatopienie 10 września o godz. 17.25 na pozycji 52° 11” N i 01° 43” W brytyjskiego transportowca s/s Magdapur (8 641 BRT) i 24 września o godz. 01.00 W odległości 3,5 Mm na wschód od latarniowca Aldeburgh francuskiego transportowca s/s Phryné (2 660 BRT). Nieco wcześniej, bo 16 września na pozycji 52° 14” N i 01° 43” E ciężkich uszkodzeń doznał brytyjski transportowiec s/s City of Paris (10 902 BRT).

Trzeci patrol

11 września 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem atakowania brytyjskich okrętów. Płynąc przez Morze Północne 12 września uratowano niemieckich lotników, których maszyna rozbiła się z powodu awarii. Po dotarciu na akwen operacyjny w rejonie Firth of Forth nie napotkał żadnych celów godnych torped. Po całkowicie nieudanym patrolu 3 października 1939 r. okręt zawinął do Kilonii.

Czwarty patrol

25 października 1939 r. wyruszył z Kilonii z zadaniem operacji na Morzu Północnymi akwenie wokół Kinnaridas Head. 30 października o godz. 22.50 na pozycji 57° 38” N i 01° 45” W (rejon Peterhead) natknął się na konwój HX 5 B, z którego zatopił brytyjski transportowiec s/s Cairnmona (4 666 BRT), płynący z ładunkiem drobnicy (m. in. wełna, miedź, zboże). Do portu wyjścia powrócił 3 listopada 1939 r.

Piąty patrol

15 listopada 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania północno-wschodnich wybrzeży W. Brytanii w rejonie Newcastle. Nie napotkawszy na nieprzyjaciela 25 listopada 1939 r. powrócił do Kilonii. Po powrocie doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Heinz Scheringer (lub już 6 listopada).

Szósty patrol

10 grudnia 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem postawienia min w Firth of Tay. Po dwudniowym rejsie wykonano zadanie i 14 grudnia 1939 r. powrócił do Wilhelmshaven. Po powrocie z rejsu nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy, które tymczasowo (16-28 grudnia) objął por. Wolfgang Lüth i jeszcze w tym samym miesiącu przekazał swe obowiązki ponownie kpt. Heinzowi Scheringerowi. Miesiąc później (3 stycznia) stanowisko dowódcy objął por. Max Schulte. Nieco wcześniej - 1 stycznia 1940 r. jednostka została przydzielona do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych z bazą w Kiłonii. Ofiarą postawionych min padł 6 lutego 1940 r. estoński transportowiec s/s Anu (1 421 BRT).

Siódmy patrol

24 stycznia 1940 r. wypłynąl z portu z zadaniem patrolowania akwenu wokół Kinnairds Head. 29 stycznia zameldowano o uszkodzeniu transportowca w rejonie Fraserburgha, co nie zostało potwierdzone po wojnie. 31 stycznia o godz. 00.43 natrafiono na norweski transportowiec s/s Start (1 168 BRT), który został zatopiony torpedą. W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 4 000 BRT. 1 lutego o godz. 01.43 na pozycji 57° 43” N i 02° 06” W (północne wybrzeże Szkocji na zachód od Orkadów) natrafiono na szwedzki transportowiec s/s Fram (2 491 BRT), który po storpedowaniu zatonął. 5 lutego 1940 r. jednostka powróciła do portu.

Ósmy patrol

16 lutego 1940 r. okręt wypłynął z Wilhelmshaven. Nic nie wiadomo na temat przebiegu i rejonu operacyjnego tego patrolu. 29 lutego 1940 r. powrócił do portu.

Dziewiąty patrol

31 marca 1940 r. wypłynął z Wilhelmshaven z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne oddziały wysadzone na ląd w ramach inwazji. U 13 został przydzielony do 6 Grupy U-bootów, która operowała, w rejonie Pentland Firth i na wschód od Orkadów. 16 kwietnia zameldowano o storpedowaniu i uszkodzeniu niszczyciela na północ od Szetlandów, które nie zostało potwierdzone po wojnie. 17 kwietnia o godz. 17.33 w odległości 25 Mm na północ od Muckle Flugga na Szetłandach storpedowano i zatopiono brytyjski transportowiec s/s Swainby (4 935 BRT). Po uzupełnieniu zapasów paliwa nocą 17/18 kwietnia (prawdopodobnie w Bergen) okręt podwodny ponownie zajął pozycje na zachód od Orkadów. 26 kwietnia o godz. 01.17 w rejonie Loch Eriboll natrafił płynący z Kirkwall do Preston pod duńską banderą kabotażowiec s/s LiIy (1 281 BRT). Do celu wystrzelono dwie torpedy, z których jedna trafiła w dziób statku. Siła eksplozji zdmuchnęła jego nadbudówki, a sam transportowiec zatonął w ciągu 45 sekund. W meldunku radiowym pojemność storpedowanej jednostki została zawyżona do 4 000 BRT. Dwa dni później o godz. 01.29 na pozycji 58° 41” N i 04° 40” W (na północny wschód od Kinnairds Head) storpedowano i uszkodzono brytyjski zbiornikowiec m/t Scottish American (6 999 BRT). W meldunku radiowym cel został zidentyfikowany jako transportowiec o pojemności 7 400 BRT i zatopiony. 2 maja 1940 r. U 13 powrócił do Kilonii.

Dziesiąty patrol

26 maja 1940 r. wyruszył z portu z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. 31 maja natrafiono na wschód od Lowestoft na konwój FN 184. Podczas próby ataku okręt podwodny został namierzony przez operatora asdicku na sloopie Weston (dow. kmdr por. S. C. Tuke) i zatopiony na pozycji 52° 27” N (lub 55° 26” N) i 02° 02” E bombami głębinowymi. Uratowano całą załogę, a grupa abordażowa zdobyła kilka wałków szyfrowych "Enigmy" i rozkazy operacyjne.

U14

Budowa rozpoczęta: 6 lipca 1935 r. (nr stoczniowy 249), wodowany: 28 grudnia 1935 r., ukończony: 18 stycznia 1936 r. Stocznia: Deutsche Werke AG w Kilonii.

Od stycznia 1936 r. do października 1937 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą został por. (następnie kpt.) Viktor Oehrn. Od października 1937 r. przydzielony do 3 Flotylli Lohs w Kilonii.

Od czerwca do września i ponownie od listopada 1936 r. do września 1937 r. jednostka służyła na wodach hiszpańskich.

Pierwszy patrol

30 sierpnia 1939 r. wypłynął pod dowództwem kpt. Horsta Wellnera (dowodził od 4 października 1937 r.) z Kłajpedy (Memel) z zadaniem patrolowania polskiego wybrzeża. W dniu 3 września o godz. 20.42 wachta dostrzegła na północ od Rozewia wynurzony okręt podwodny. Po zajęciu odpowiedniej pozycji wystrzelono torpedę z zapalnikiem magnetycznym. Po jej eksplozji zameldowano o trafieniu celu tuż za kioskiem i jego zatopieniu. Jednak prawda była inna. Zapalnik magnetyczny okazał się zbyt czuły i spowodował eksplozję torpedy kilkadziesiąt metrów od celu

nie czyniąc żadnych szkód polskiemu okrętowi podwodnemu Sep, który był celem ataku. Był to pierwszy znany w tej wojnie przedwczesny zapłon nowego typu niemieckich torped z zapalnikiem magnetycznym, co w dalszej części działań wojennych miało doprowadzić do tzw. kryzysu torpedowego (Torpedokrise) w Kriegsmarine. Dowódca U-boota po dostrzeżeniu na powierzchni plam ropy i szczątków (pochodzących prawdopodobnie z własnej torpedy lub uszkodzonego wcześniej w tym rejonie Rysia) przesłał meldunek o zniszczeniu polskiego okrętu. 8 września 1939 r. U 14 zawinął do Kilonii.

Drugi patrol

13 września 1939 r. wypłynął z zadaniem ataku na brytyjskie okręty W rejonie Firth of Moray. W czasie tego patrolu dowódca dokonał szczegółowego rozpoznania akwenu Orkadów i podejść do bazy w Scapa Flow. Wszystkie uzyskane w ten sposób informacje zostały wykorzystane przez kpt. Günthera Priena w czasie jego słynnego rajdu przeciwko Scapa Flow w nocy 13/14 października 1939 r. na okręcie podwodnym U 47. 24 września zaatakowano z zanurzenia brytyjski okręt podwodny w rejonie Kinnarid Heads, ale usłyszana eksplozja pochodziła od przedwcześnie uaktywnionego zapalnika magnetycznego. 29 września 1939 r. jednostka powróciła do portu wyjścia. Po powrocie z rejsu 1 listopada okręt został przydzielony do 1 Ubootausbildungsflottille (Flotylla Szkolna) przy równoczesnej zmianie na stanowisku dowódcy okrętu, którym został od 19 października por. Herbert Wohlfarth. Przez dwa tygodnie jednostka była pozbawiona dowództwa.

Trzeci patrol

17 stycznia 1940 r. wypłynął z portu z zadaniem operowania w południowej części Morza Północnego na akwenie North Hinder. 25 stycznia o godz. 02.30 na pozycji 52° 39” N i 04° 15” E (na południowy zachód od Den Helder) storpedował i zatopił norweski transportowiec s/s Biarrítz (1 752 BRT). W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 2 700 BRT. Następnego dnia jednostka weszła do portu w Wilhelmshaven.

Czwarty patrol

11 lutego 1940 r. jednostka wyszła z portu z zadaniem patrolowania w rejonie Kinnairds Head. 15 lutego o godz. 23.55 na pozycji 58° 18” N i 01° 46” W storpedowano i zatopiono duński statek pasażerski s/s Sleipner (1 066 BRT). Następnego dnia o godz. 00.00 dostrzeżono na tej samej pozycji duński transportowiec s/s Rhone (1 064 BRT), który po trafieniu torpedą zatonął. Tego samego dnia o godz. 21.25 dostrzeżono w odległości 20 Mm na północ od Kinnaird Head szwedzki transportowiec s/s Osmed (1 526 BRT), który został storpedowany i zatopiony. Dziesięć minut później na pozycji 24 Mm na północ od Kinnaird Head dostrzeżono kolejny transportowiec, który okazał się szwedzkim s/s Liana (1 646 BRT). Również i on został storpedowany i zatopiony. W meldunku radiowym pojemność pierwszej jednostki została określona na 2 000 BRT, a drugiej na 1 000 BRT. Po wystrzeleniu wszystkich torped 20 lutego 1940 r. jednostka powróciła do portu wyjścia.

Piąty patrol

3 marca 1940 r. jednostka wypłynęła z portu z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. 7 marca o godz. 04.30 na pozycji 51° 45” N i 03° 05” E (na północ od Zeebrugge) storpedowano i zatopiono holenderski transportowiec s/s Vecht (1 965 BRT). Dwa dni później o godz. 05.42 na pozycji 51° 44” N i 03° 22” E dostrzeżono kolejny transportowiec, którym okazał się brytyjski s/s Borthwick (1 097 BRT). Po trafieniu torpedą zatonął bez strat W ludziach. 9 marca o godz. 23.30 dostrzeżono kolejny transportowiec, którym okazał się brytyjski s/s Abbotsford (1 585 BRT). Po trafieniu torpeda utrzymał się na powierzchni, a w tym czasie U 14 ruszył przeciwko kolejnemu dostrzeżonemu statkowi. Po zajęciu odpowiedniej pozycji wystrzelono pojedyncza torpedę, która trafiła na pozycji 51° 44” N i 03° 22” E i zatopiła brytyjski statek s/s Akeld (643 BRT).

Po zatonięciu okręt podwodny powrócił do pierwszej ofiary, która dobił o godz. 23.55 pojedyncza torpeda. W meldunku radiowym pojemność pierwszej jednostki wzrosła do 3 500 BRT, a drugiej do 2 000 BRT. Po wystrzeleniu wszystkich torped okręt 11 marca powrócił do Kilonii.

Szósty patrol

4 kwietnia 1940 r. U 14 wypłynął w morze z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne wojska wysadzone na ląd w ramach inwazji. U 14 otrzymał przydział do 3 Grupy U-bootów, które operowały w rejonie Bergen. W nocy 14/15 kwietnia uzupełnił zapasy paliwa z niemieckiego zbiornikowca w Bergen. Następnie operował w rejonie Trondheim. Do 25 kwietnia oczekiwał na alianckie jednostki desantowe w rejonie portu i kiedy okazało się, że atak nie nastąpi został skierowany na patrol na wschód od Orkadów. 5 maja 1940 r. powrócił do Kilonii, gdzie podjęto decyzję o ponownym skierowaniu jednostki do zadań szkolnych. Okręt do końca Il wojny światowej nie wyszedł już na żaden patrol bojowy. 2 czerwca 1940 r. doszło do zamiany na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Gerhard Bigalk. W dniu 1 lipca 1940 r. został przydzielony do 24 Flotylli Okrętów Podwodnych w Gdańsku. W sierpniu dotychczasowy dowódca został zastąpiony przez por. Hansa Heidtmanna. W czasie przynależności do 24 Flotylli i od 1 stycznia 1941 r. w 22 Flotylli w Gdyni (Gotenhafen), a do marca 1945 r. w Wilhelmshaven kolejnymi dowódcami byli:

  • - 29 Września 1940 r.-19 maj 1941 r. kpt. Jürgen Könenkamp
  • - 20 maj 1941 r.-9 luty 1942 r. por. Hu- bertus Purkhold
  • - 10 luty 1942 r.-30 czerwiec 1942 r. por. Klaus Petersen
  • - 1 lipiec 1942 r.-20 lipiec 1943 r. por. Walter Köhntopp
  • - 21 lipiec 1943 r.-1 lipiec 1944 r. por. Karl-Hennann Bortfeldt
  • - 2 lipiec 1944 r.-6 marzec 1945 r. por. Hans-Joachim Dierks

W styczniu 1945 na pokładzie okrętu podwodnego z Gdyni do Kilonii ewakuowało się dwoje uchodźców (kobieta z małym dzieckiem). 3 kwietnia 1945 r. został wycofany z służby czynnej, a 5 maja 1945 r. samozatopiony w Wilhelmshaven.

U 15

Budowa rozpoczęta: 24 września 1935 r. (nr stoczniowy 250), Wodowany: 15 luty 1936 r., ukończony: 7 marca 1936 r. Stocznia: Deutsche Werke AG W Kilonii.

Od marca 1936 r. do grudnia 1939 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą został kpt. Wemer Von Schmidt. 16 maja 1936 r. doszło do zmiany na tym stanowisku i obowiązki objął kpt. Hans Cohausz. Kolejna zmiana na tym stanowisku nastąpiła 2 sierpnia 1936 r., kiedy powrócił kpt. Von Schmidt.

Pierwszy patrol

25 sierpnia 1939 r. wypłynął z Kilonii pod dowództwem kpt. Heinza Bucholtza (dowodził od 1 października 1937 r.) z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. Do Wilhelmshaven powrócił 31 sierpnia 1939 r.

Drugi patrol

31 sierpnia 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem postawienia min w rejonie Flamborough Head. Miny zostały postawione 6 września, a okręt 8 września 1939 r. powrócił do portu wyjścia. Pole minowe spowodowało zatopienie 10 września o godz. 06.10 W odległości 1 Mm na południowy wschód od Flamborough Head brytyjskiego transportowca s/s Goodwood (2 796 BRT) i 21 października w odległości 15 Mm w namiarze 1500 od Flamborough Head brytyjskiego transportowca s/s Orsa (1 478 BRT).

Trzeci patrol

20 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem patrolowania wschodnich podejść do Kanału La Manche w poszukiwaniu statków transportujących oddziały brytyjskie do Francji. Nie napotkawszy na przeciwnika 8 października 1939 r. powrócił do portu wyjścia. Po zakończeniu rejsu doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które objął 27 października kpt. Peter Frahm.

Czwarty patrol

14 listopada 1939 r. wypłynął z Kilonii z zadaniem postawienia min w rejonie Lowestoft. Po wykonaniu zadania 17 listopada po trzydniowym rejsie zawinął do Wilhelmshaven. Jedyną ofiarą postawionych min w dniu 28 grudnia 1939 r. o godz. 22.53 został brytyjski trawler rybacki Resercho (358 BRT), który zatonął w odległości 6 Mm na południowy wschód od Flamborough Head. 1 stycznia 1940 r. jednostka została przydzielona do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych w Kilonii.

Piąty patrol

9 stycznia 1940 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania w rejonie Downs. Nie napotykając na przeciwnika 20 stycznia 1940 r. powrócił do Wilhelmshaven.

Szósty patrol

29 stycznia 1940 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania Morza Północnego. W nocy 30/31 stycznia okręt podwodny został staranowany i zatopiony przez niemiecki torpedowiec Iltis w rejonie Hoofden. Cała załoga U 15 zginęła razem z okrętem. Nie jest do końca jasne czy jego strata została spowodowana błędem nawigacyjnym, czy efektem błędnego rozpoznania przez obserwatora z torpedowca. 1 lutego 1940 r. dowódca został pośmiertnie awansowany na stopień kmdr ppor.

U 15 w czasie jednej z parad w okresie przedwojennym. / Zdjęcie: zbiory Jarosław Malinowski

U 16

Budowa rozpoczęta: 5 sierpnia 1935 r. (nr stoczniowy 251), wodowany: 28 kwietnia 1936 r., ukończony: 16 maja 1936 r. Stocznia: Deutsche Werke AG w Kilonii. Od maja 1936 r. do października 1937 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą okrętu został kpt. Heinz Beduhn. Od października 1937 r. przydzielony do 3 Flotylli Lohs w Kilonii.

Pierwszy patrol

2 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven pod dowództwem kpt. Hansa Weingärtnera (dowodził od 30 września 1937 r., od września 1937 do października 1939 kpt. Weingärtner dowodził okrętem na zmianę z por. Udo Behrensem) z zadaniem postawienia min w Zatoce Tees (rejon Hartlepool). 8 września 1939 r. jednostka powróciła do Kilonii. Nie zanotowano żadnych zatopień na postawionym polu minowym.

Drugi patrol

13 września 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania akwenu w rejonie Skudesnes. 28 września w odległości 45 Mm na południowy zachód od Stavanger zatrzymał pół godziny po północy, a o godz. 08.20 zatopił torpedą, szwedzki transportowiec s/s Nyland (3 378 BRT) płynący z Narwiku do Workington z ładunkiem rudy żelaza. 5 października 1939 r. jednostka powróciła do portu. Po powrocie z rejsu doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które 12 października objął kpt. Horst Wellner.

Trzeci patrol

18 października 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem postawienia min w rejonie Dungeness. Pole minowe ustawiono 22 października. W czasie rejsu powrotnego 24 października w rejonie Goodwin Sands został zlokalizowany i zaatakowany bombami głębinowymi przez sloop Puffin (dow. kmdr por. Hon J. M. G. Waldegrave) i trawler przystosowany do zwalczania okrętów podwodnych Caton Wyke (dow. kmdr H.R.B. Hammond-Chambers). Podczas ataku okręt podwodny został uszkodzony i zatonął następnego dnia na pozycji 51° 05” N i 01° 28” E (południowy wschód od Dover). Razem z okrętem zginęła cała załoga. Jest bardzo prawdopodobne, że uszkodzony okręt podwodny zatonął po wejściu na jedną z brytyjskich min postawionych w tym rejonie. Jedyną ofiarą pola minowego został 23 października francuski dryfter rybacki Ste. Clair (57 BRT), który zatonął w odległości 10 Mm na południowy wschód od Folkestone. 25 października kadłub okrętu został zlokalizowany na mieliźnie i następnego dnia wzdłuż jego burty przycumowano łódź ratowniczą. Kadłub nosił ślady rozległych zniszczeń w części dziobowej z dużą dziurą w kadłubie sztywnym tuż przed kioskiem. Dwóch brytyjskich oficerów weszło do środka kiosku, ale wycofali się w chwili, gdy woda sięgała im do karku. Załamanie się pogody spowodowała wstrzymanie eksploracji wraka do 2 listopada do tego czasu kadłub zapadł się głębiej w muł i sprowadzeni nurkowie zameldowali, że jego wnętrze jest w dużej części pokryte szlamem utrudniającym dalsze prace. Kolejne załamanie pogody przerwało dalsze prace.

(ciąg dalszy nastąpi)

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież