A+ A A-
  • Kategoria: U-booty
  • Odsłony: 5231

U 13

Budowa rozpoczęta: 20 czerwca 1935 r. (nr stoczniowy 248), wodowany: 9 listopada 1935 r., ukończony: 30 listopada 1935 r. Stocznia: Deutsche Werke AG W Kilonii. Od listopada 1935 r. do grudnia 1939 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen W Kilonii, a pierwszym dowódcą został por. Hans-Gerrit von Stockhausen. Po rozpoczęciu wojny flotylla uzyskała status operacyjny.

Pierwszy patrol

25 sierpnia 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven pod dowództwem kpt. Karla Daublebsky Von Eichhaina (dowodził od 1 października 1937 r.) z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. Do portu wyjścia powrócił 31 sierpnia 1939 r.

Drugi patrol

2 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem postawienia pola minowego w rejonie Orford Ness. Po dwudniowym rejsie wykonano zadanie i 6 września 1939 r. jednostka powróciła do portu wyjścia. Pole minowe spowodowało zatopienie 10 września o godz. 17.25 na pozycji 52° 11” N i 01° 43” W brytyjskiego transportowca s/s Magdapur (8 641 BRT) i 24 września o godz. 01.00 W odległości 3,5 Mm na wschód od latarniowca Aldeburgh francuskiego transportowca s/s Phryné (2 660 BRT). Nieco wcześniej, bo 16 września na pozycji 52° 14” N i 01° 43” E ciężkich uszkodzeń doznał brytyjski transportowiec s/s City of Paris (10 902 BRT).

Trzeci patrol

11 września 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem atakowania brytyjskich okrętów. Płynąc przez Morze Północne 12 września uratowano niemieckich lotników, których maszyna rozbiła się z powodu awarii. Po dotarciu na akwen operacyjny w rejonie Firth of Forth nie napotkał żadnych celów godnych torped. Po całkowicie nieudanym patrolu 3 października 1939 r. okręt zawinął do Kilonii.

Czwarty patrol

25 października 1939 r. wyruszył z Kilonii z zadaniem operacji na Morzu Północnymi akwenie wokół Kinnaridas Head. 30 października o godz. 22.50 na pozycji 57° 38” N i 01° 45” W (rejon Peterhead) natknął się na konwój HX 5 B, z którego zatopił brytyjski transportowiec s/s Cairnmona (4 666 BRT), płynący z ładunkiem drobnicy (m. in. wełna, miedź, zboże). Do portu wyjścia powrócił 3 listopada 1939 r.

Piąty patrol

15 listopada 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania północno-wschodnich wybrzeży W. Brytanii w rejonie Newcastle. Nie napotkawszy na nieprzyjaciela 25 listopada 1939 r. powrócił do Kilonii. Po powrocie doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Heinz Scheringer (lub już 6 listopada).

Szósty patrol

10 grudnia 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem postawienia min w Firth of Tay. Po dwudniowym rejsie wykonano zadanie i 14 grudnia 1939 r. powrócił do Wilhelmshaven. Po powrocie z rejsu nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy, które tymczasowo (16-28 grudnia) objął por. Wolfgang Lüth i jeszcze w tym samym miesiącu przekazał swe obowiązki ponownie kpt. Heinzowi Scheringerowi. Miesiąc później (3 stycznia) stanowisko dowódcy objął por. Max Schulte. Nieco wcześniej - 1 stycznia 1940 r. jednostka została przydzielona do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych z bazą w Kiłonii. Ofiarą postawionych min padł 6 lutego 1940 r. estoński transportowiec s/s Anu (1 421 BRT).

Siódmy patrol

24 stycznia 1940 r. wypłynąl z portu z zadaniem patrolowania akwenu wokół Kinnairds Head. 29 stycznia zameldowano o uszkodzeniu transportowca w rejonie Fraserburgha, co nie zostało potwierdzone po wojnie. 31 stycznia o godz. 00.43 natrafiono na norweski transportowiec s/s Start (1 168 BRT), który został zatopiony torpedą. W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 4 000 BRT. 1 lutego o godz. 01.43 na pozycji 57° 43” N i 02° 06” W (północne wybrzeże Szkocji na zachód od Orkadów) natrafiono na szwedzki transportowiec s/s Fram (2 491 BRT), który po storpedowaniu zatonął. 5 lutego 1940 r. jednostka powróciła do portu.

Ósmy patrol

16 lutego 1940 r. okręt wypłynął z Wilhelmshaven. Nic nie wiadomo na temat przebiegu i rejonu operacyjnego tego patrolu. 29 lutego 1940 r. powrócił do portu.

Dziewiąty patrol

31 marca 1940 r. wypłynął z Wilhelmshaven z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne oddziały wysadzone na ląd w ramach inwazji. U 13 został przydzielony do 6 Grupy U-bootów, która operowała, w rejonie Pentland Firth i na wschód od Orkadów. 16 kwietnia zameldowano o storpedowaniu i uszkodzeniu niszczyciela na północ od Szetlandów, które nie zostało potwierdzone po wojnie. 17 kwietnia o godz. 17.33 w odległości 25 Mm na północ od Muckle Flugga na Szetłandach storpedowano i zatopiono brytyjski transportowiec s/s Swainby (4 935 BRT). Po uzupełnieniu zapasów paliwa nocą 17/18 kwietnia (prawdopodobnie w Bergen) okręt podwodny ponownie zajął pozycje na zachód od Orkadów. 26 kwietnia o godz. 01.17 w rejonie Loch Eriboll natrafił płynący z Kirkwall do Preston pod duńską banderą kabotażowiec s/s LiIy (1 281 BRT). Do celu wystrzelono dwie torpedy, z których jedna trafiła w dziób statku. Siła eksplozji zdmuchnęła jego nadbudówki, a sam transportowiec zatonął w ciągu 45 sekund. W meldunku radiowym pojemność storpedowanej jednostki została zawyżona do 4 000 BRT. Dwa dni później o godz. 01.29 na pozycji 58° 41” N i 04° 40” W (na północny wschód od Kinnairds Head) storpedowano i uszkodzono brytyjski zbiornikowiec m/t Scottish American (6 999 BRT). W meldunku radiowym cel został zidentyfikowany jako transportowiec o pojemności 7 400 BRT i zatopiony. 2 maja 1940 r. U 13 powrócił do Kilonii.

Dziesiąty patrol

26 maja 1940 r. wyruszył z portu z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. 31 maja natrafiono na wschód od Lowestoft na konwój FN 184. Podczas próby ataku okręt podwodny został namierzony przez operatora asdicku na sloopie Weston (dow. kmdr por. S. C. Tuke) i zatopiony na pozycji 52° 27” N (lub 55° 26” N) i 02° 02” E bombami głębinowymi. Uratowano całą załogę, a grupa abordażowa zdobyła kilka wałków szyfrowych "Enigmy" i rozkazy operacyjne.

U14

Budowa rozpoczęta: 6 lipca 1935 r. (nr stoczniowy 249), wodowany: 28 grudnia 1935 r., ukończony: 18 stycznia 1936 r. Stocznia: Deutsche Werke AG w Kilonii.

Od stycznia 1936 r. do października 1937 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą został por. (następnie kpt.) Viktor Oehrn. Od października 1937 r. przydzielony do 3 Flotylli Lohs w Kilonii.

Od czerwca do września i ponownie od listopada 1936 r. do września 1937 r. jednostka służyła na wodach hiszpańskich.

Pierwszy patrol

30 sierpnia 1939 r. wypłynął pod dowództwem kpt. Horsta Wellnera (dowodził od 4 października 1937 r.) z Kłajpedy (Memel) z zadaniem patrolowania polskiego wybrzeża. W dniu 3 września o godz. 20.42 wachta dostrzegła na północ od Rozewia wynurzony okręt podwodny. Po zajęciu odpowiedniej pozycji wystrzelono torpedę z zapalnikiem magnetycznym. Po jej eksplozji zameldowano o trafieniu celu tuż za kioskiem i jego zatopieniu. Jednak prawda była inna. Zapalnik magnetyczny okazał się zbyt czuły i spowodował eksplozję torpedy kilkadziesiąt metrów od celu

nie czyniąc żadnych szkód polskiemu okrętowi podwodnemu Sep, który był celem ataku. Był to pierwszy znany w tej wojnie przedwczesny zapłon nowego typu niemieckich torped z zapalnikiem magnetycznym, co w dalszej części działań wojennych miało doprowadzić do tzw. kryzysu torpedowego (Torpedokrise) w Kriegsmarine. Dowódca U-boota po dostrzeżeniu na powierzchni plam ropy i szczątków (pochodzących prawdopodobnie z własnej torpedy lub uszkodzonego wcześniej w tym rejonie Rysia) przesłał meldunek o zniszczeniu polskiego okrętu. 8 września 1939 r. U 14 zawinął do Kilonii.

Drugi patrol

13 września 1939 r. wypłynął z zadaniem ataku na brytyjskie okręty W rejonie Firth of Moray. W czasie tego patrolu dowódca dokonał szczegółowego rozpoznania akwenu Orkadów i podejść do bazy w Scapa Flow. Wszystkie uzyskane w ten sposób informacje zostały wykorzystane przez kpt. Günthera Priena w czasie jego słynnego rajdu przeciwko Scapa Flow w nocy 13/14 października 1939 r. na okręcie podwodnym U 47. 24 września zaatakowano z zanurzenia brytyjski okręt podwodny w rejonie Kinnarid Heads, ale usłyszana eksplozja pochodziła od przedwcześnie uaktywnionego zapalnika magnetycznego. 29 września 1939 r. jednostka powróciła do portu wyjścia. Po powrocie z rejsu 1 listopada okręt został przydzielony do 1 Ubootausbildungsflottille (Flotylla Szkolna) przy równoczesnej zmianie na stanowisku dowódcy okrętu, którym został od 19 października por. Herbert Wohlfarth. Przez dwa tygodnie jednostka była pozbawiona dowództwa.

Trzeci patrol

17 stycznia 1940 r. wypłynął z portu z zadaniem operowania w południowej części Morza Północnego na akwenie North Hinder. 25 stycznia o godz. 02.30 na pozycji 52° 39” N i 04° 15” E (na południowy zachód od Den Helder) storpedował i zatopił norweski transportowiec s/s Biarrítz (1 752 BRT). W meldunku radiowym jego pojemność została zawyżona do 2 700 BRT. Następnego dnia jednostka weszła do portu w Wilhelmshaven.

Czwarty patrol

11 lutego 1940 r. jednostka wyszła z portu z zadaniem patrolowania w rejonie Kinnairds Head. 15 lutego o godz. 23.55 na pozycji 58° 18” N i 01° 46” W storpedowano i zatopiono duński statek pasażerski s/s Sleipner (1 066 BRT). Następnego dnia o godz. 00.00 dostrzeżono na tej samej pozycji duński transportowiec s/s Rhone (1 064 BRT), który po trafieniu torpedą zatonął. Tego samego dnia o godz. 21.25 dostrzeżono w odległości 20 Mm na północ od Kinnaird Head szwedzki transportowiec s/s Osmed (1 526 BRT), który został storpedowany i zatopiony. Dziesięć minut później na pozycji 24 Mm na północ od Kinnaird Head dostrzeżono kolejny transportowiec, który okazał się szwedzkim s/s Liana (1 646 BRT). Również i on został storpedowany i zatopiony. W meldunku radiowym pojemność pierwszej jednostki została określona na 2 000 BRT, a drugiej na 1 000 BRT. Po wystrzeleniu wszystkich torped 20 lutego 1940 r. jednostka powróciła do portu wyjścia.

Piąty patrol

3 marca 1940 r. jednostka wypłynęła z portu z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. 7 marca o godz. 04.30 na pozycji 51° 45” N i 03° 05” E (na północ od Zeebrugge) storpedowano i zatopiono holenderski transportowiec s/s Vecht (1 965 BRT). Dwa dni później o godz. 05.42 na pozycji 51° 44” N i 03° 22” E dostrzeżono kolejny transportowiec, którym okazał się brytyjski s/s Borthwick (1 097 BRT). Po trafieniu torpedą zatonął bez strat W ludziach. 9 marca o godz. 23.30 dostrzeżono kolejny transportowiec, którym okazał się brytyjski s/s Abbotsford (1 585 BRT). Po trafieniu torpeda utrzymał się na powierzchni, a w tym czasie U 14 ruszył przeciwko kolejnemu dostrzeżonemu statkowi. Po zajęciu odpowiedniej pozycji wystrzelono pojedyncza torpedę, która trafiła na pozycji 51° 44” N i 03° 22” E i zatopiła brytyjski statek s/s Akeld (643 BRT).

Po zatonięciu okręt podwodny powrócił do pierwszej ofiary, która dobił o godz. 23.55 pojedyncza torpeda. W meldunku radiowym pojemność pierwszej jednostki wzrosła do 3 500 BRT, a drugiej do 2 000 BRT. Po wystrzeleniu wszystkich torped okręt 11 marca powrócił do Kilonii.

Szósty patrol

4 kwietnia 1940 r. U 14 wypłynął w morze z rozkazem wzięcia udziału w operacji Hartmut. W tym czasie wszystkie będące do dyspozycji operacyjnej U-booty zostały skierowane w rejon norweskiego wybrzeża, gdzie miały od 9 kwietnia atakować alianckie jednostki i wspierać własne wojska wysadzone na ląd w ramach inwazji. U 14 otrzymał przydział do 3 Grupy U-bootów, które operowały w rejonie Bergen. W nocy 14/15 kwietnia uzupełnił zapasy paliwa z niemieckiego zbiornikowca w Bergen. Następnie operował w rejonie Trondheim. Do 25 kwietnia oczekiwał na alianckie jednostki desantowe w rejonie portu i kiedy okazało się, że atak nie nastąpi został skierowany na patrol na wschód od Orkadów. 5 maja 1940 r. powrócił do Kilonii, gdzie podjęto decyzję o ponownym skierowaniu jednostki do zadań szkolnych. Okręt do końca Il wojny światowej nie wyszedł już na żaden patrol bojowy. 2 czerwca 1940 r. doszło do zamiany na stanowisku dowódcy, które objął kpt. Gerhard Bigalk. W dniu 1 lipca 1940 r. został przydzielony do 24 Flotylli Okrętów Podwodnych w Gdańsku. W sierpniu dotychczasowy dowódca został zastąpiony przez por. Hansa Heidtmanna. W czasie przynależności do 24 Flotylli i od 1 stycznia 1941 r. w 22 Flotylli w Gdyni (Gotenhafen), a do marca 1945 r. w Wilhelmshaven kolejnymi dowódcami byli:

  • - 29 Września 1940 r.-19 maj 1941 r. kpt. Jürgen Könenkamp
  • - 20 maj 1941 r.-9 luty 1942 r. por. Hu- bertus Purkhold
  • - 10 luty 1942 r.-30 czerwiec 1942 r. por. Klaus Petersen
  • - 1 lipiec 1942 r.-20 lipiec 1943 r. por. Walter Köhntopp
  • - 21 lipiec 1943 r.-1 lipiec 1944 r. por. Karl-Hennann Bortfeldt
  • - 2 lipiec 1944 r.-6 marzec 1945 r. por. Hans-Joachim Dierks

W styczniu 1945 na pokładzie okrętu podwodnego z Gdyni do Kilonii ewakuowało się dwoje uchodźców (kobieta z małym dzieckiem). 3 kwietnia 1945 r. został wycofany z służby czynnej, a 5 maja 1945 r. samozatopiony w Wilhelmshaven.

U 15

Budowa rozpoczęta: 24 września 1935 r. (nr stoczniowy 250), Wodowany: 15 luty 1936 r., ukończony: 7 marca 1936 r. Stocznia: Deutsche Werke AG W Kilonii.

Od marca 1936 r. do grudnia 1939 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą został kpt. Wemer Von Schmidt. 16 maja 1936 r. doszło do zmiany na tym stanowisku i obowiązki objął kpt. Hans Cohausz. Kolejna zmiana na tym stanowisku nastąpiła 2 sierpnia 1936 r., kiedy powrócił kpt. Von Schmidt.

Pierwszy patrol

25 sierpnia 1939 r. wypłynął z Kilonii pod dowództwem kpt. Heinza Bucholtza (dowodził od 1 października 1937 r.) z zadaniem patrolowania południowej części Morza Północnego. Do Wilhelmshaven powrócił 31 sierpnia 1939 r.

Drugi patrol

31 sierpnia 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem postawienia min w rejonie Flamborough Head. Miny zostały postawione 6 września, a okręt 8 września 1939 r. powrócił do portu wyjścia. Pole minowe spowodowało zatopienie 10 września o godz. 06.10 W odległości 1 Mm na południowy wschód od Flamborough Head brytyjskiego transportowca s/s Goodwood (2 796 BRT) i 21 października w odległości 15 Mm w namiarze 1500 od Flamborough Head brytyjskiego transportowca s/s Orsa (1 478 BRT).

Trzeci patrol

20 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven z zadaniem patrolowania wschodnich podejść do Kanału La Manche w poszukiwaniu statków transportujących oddziały brytyjskie do Francji. Nie napotkawszy na przeciwnika 8 października 1939 r. powrócił do portu wyjścia. Po zakończeniu rejsu doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które objął 27 października kpt. Peter Frahm.

Czwarty patrol

14 listopada 1939 r. wypłynął z Kilonii z zadaniem postawienia min w rejonie Lowestoft. Po wykonaniu zadania 17 listopada po trzydniowym rejsie zawinął do Wilhelmshaven. Jedyną ofiarą postawionych min w dniu 28 grudnia 1939 r. o godz. 22.53 został brytyjski trawler rybacki Resercho (358 BRT), który zatonął w odległości 6 Mm na południowy wschód od Flamborough Head. 1 stycznia 1940 r. jednostka została przydzielona do 1 Flotylli Okrętów Podwodnych w Kilonii.

Piąty patrol

9 stycznia 1940 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania w rejonie Downs. Nie napotykając na przeciwnika 20 stycznia 1940 r. powrócił do Wilhelmshaven.

Szósty patrol

29 stycznia 1940 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania Morza Północnego. W nocy 30/31 stycznia okręt podwodny został staranowany i zatopiony przez niemiecki torpedowiec Iltis w rejonie Hoofden. Cała załoga U 15 zginęła razem z okrętem. Nie jest do końca jasne czy jego strata została spowodowana błędem nawigacyjnym, czy efektem błędnego rozpoznania przez obserwatora z torpedowca. 1 lutego 1940 r. dowódca został pośmiertnie awansowany na stopień kmdr ppor.

U 15 w czasie jednej z parad w okresie przedwojennym. / Zdjęcie: zbiory Jarosław Malinowski

U 16

Budowa rozpoczęta: 5 sierpnia 1935 r. (nr stoczniowy 251), wodowany: 28 kwietnia 1936 r., ukończony: 16 maja 1936 r. Stocznia: Deutsche Werke AG w Kilonii. Od maja 1936 r. do października 1937 r. przydzielony do 1 Szkolnej Flotylli Weddigen w Kilonii, a pierwszym dowódcą okrętu został kpt. Heinz Beduhn. Od października 1937 r. przydzielony do 3 Flotylli Lohs w Kilonii.

Pierwszy patrol

2 września 1939 r. wypłynął z Wilhelmshaven pod dowództwem kpt. Hansa Weingärtnera (dowodził od 30 września 1937 r., od września 1937 do października 1939 kpt. Weingärtner dowodził okrętem na zmianę z por. Udo Behrensem) z zadaniem postawienia min w Zatoce Tees (rejon Hartlepool). 8 września 1939 r. jednostka powróciła do Kilonii. Nie zanotowano żadnych zatopień na postawionym polu minowym.

Drugi patrol

13 września 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem patrolowania akwenu w rejonie Skudesnes. 28 września w odległości 45 Mm na południowy zachód od Stavanger zatrzymał pół godziny po północy, a o godz. 08.20 zatopił torpedą, szwedzki transportowiec s/s Nyland (3 378 BRT) płynący z Narwiku do Workington z ładunkiem rudy żelaza. 5 października 1939 r. jednostka powróciła do portu. Po powrocie z rejsu doszło do zmiany na stanowisku dowódcy, które 12 października objął kpt. Horst Wellner.

Trzeci patrol

18 października 1939 r. wypłynął z portu z zadaniem postawienia min w rejonie Dungeness. Pole minowe ustawiono 22 października. W czasie rejsu powrotnego 24 października w rejonie Goodwin Sands został zlokalizowany i zaatakowany bombami głębinowymi przez sloop Puffin (dow. kmdr por. Hon J. M. G. Waldegrave) i trawler przystosowany do zwalczania okrętów podwodnych Caton Wyke (dow. kmdr H.R.B. Hammond-Chambers). Podczas ataku okręt podwodny został uszkodzony i zatonął następnego dnia na pozycji 51° 05” N i 01° 28” E (południowy wschód od Dover). Razem z okrętem zginęła cała załoga. Jest bardzo prawdopodobne, że uszkodzony okręt podwodny zatonął po wejściu na jedną z brytyjskich min postawionych w tym rejonie. Jedyną ofiarą pola minowego został 23 października francuski dryfter rybacki Ste. Clair (57 BRT), który zatonął w odległości 10 Mm na południowy wschód od Folkestone. 25 października kadłub okrętu został zlokalizowany na mieliźnie i następnego dnia wzdłuż jego burty przycumowano łódź ratowniczą. Kadłub nosił ślady rozległych zniszczeń w części dziobowej z dużą dziurą w kadłubie sztywnym tuż przed kioskiem. Dwóch brytyjskich oficerów weszło do środka kiosku, ale wycofali się w chwili, gdy woda sięgała im do karku. Załamanie się pogody spowodowała wstrzymanie eksploracji wraka do 2 listopada do tego czasu kadłub zapadł się głębiej w muł i sprowadzeni nurkowie zameldowali, że jego wnętrze jest w dużej części pokryte szlamem utrudniającym dalsze prace. Kolejne załamanie pogody przerwało dalsze prace.

(ciąg dalszy nastąpi)

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież