A+ A A-

Simon Lake - wybitny morski inżynier, który odegrał znaczącą rolę w historii rozwoju okrętu podwodnego. Urodził się w Pleasantville, niedaleko Nowego Jorku 4 września 1866 r. Wykształcenie średnie uzyskał w High School od Toms River, N.J., Clinton Liberal Institute, Fort Plain, N.Y., i w Mechanical Course w Franklin Institute. Wraz z ojcem zajmował się projektowaniem i budową różnych urządzeń przeznaczonych do rybołówstwa szczególnie dla statków poławiających ostrygi w Chesapeake i zatoce Delaware.

Simon Lake

Od najmłodszych lat fascynował się możliwością skonstruowania okrętu podwodnego. Inspirowany książką Juliusza Verna "Dwadzieścia tysięcy mil podwodnej żeglugi" postanowił skonstruować okręt podwodny.

Energiczny i utalentowany Lake po serii wielu doświadczeń, dzięki którym przetestował niektóre mechanizmy przyszłego okrętu podwodnego przystąpił do budowy pojazdu Argonaut.

W 1893 r., przeniósł się z Baltimore do Nowego Jorku w poszukiwaniu niezbędnych środków do budowy okrętu. Lake zaprojektował kadłub Argonauta o długości 24 m i średnicy 2,3 m. Koszt budowy oszacował na około 75.000 dolarów. Niestety nie udało mu się zebrać takiej kwoty i w związku z tym zdecydował się na budowę pojazdu własnymi środkami, lecz o wiele mniejszego.

W 1894 r., zbudował Argonauta Juniora (Argonaut I), którego długość wynosiła 4,2 m, szerokość 1,35 m a wysokość 1,5 m. Poszycie pojazdu zostało wykonane z dwóch rzędów drewna, które z zewnątrz było izolowane smołą. Pojazd był wyposażony w koła, którymi mógł się poruszać po dnie. Napędzany wał obracany był ręcznie. Argonaut I miał głównie służyć do badania dna mórz i poszukiwania zatopionych statków. Lake rozwiązał również problem oddychania. Powietrze było zgromadzone w sprężonym zbiorniku. Pojazd był przystosowany do pracy na głębokości maksymalnej 6 m. Mógł poruszać się w dowolnym kierunku po dnie morskim. Nawet kostium dla nurka został uszyty przez samego Lake.

  • Rysunek pokazuje wszystkie urządzenia i mechanizmy zastosowane przez Simona Lake przy budowie Argonauta Jr.
  • Zdjęcie pokazuje zanurzenie okrętu podwodnego Protector. Widoczna dobrze wieżyczka z zamontowanym karabinem maszynowym.
  • Argonaut I w trakcie budowy. Widoczny kiosk oraz koło pozwalające poruszać się po dnie morskim.
  • Protector na powierzchni wraz z 6-osobową załogą. Dobrze widoczna rura do odprowadzania spalin.
  • Zdjęcia 1 i 5 przedstawiają budowę okrętu, zdjęcie 3 schemat Protectora, natomiast zdjęcia 2 i 4 ukazują okręt podczas rejsów na morzu.
  • Dr Beebe wraz z Simonem Lake podczas inspekcji okrętu.
  • Okręt podwodny Seal zbudowany dla US Navy, osiągnął głębokość 256 stóp.
  • Podróżnik Dr Beebe podczas testowania Explorera.
  • Explorer - dzisiejszy widok odrestaurowanego ostatniego okrętu zaprojektowanego przez Simona Lake.
  • Dobrze widoczny charakterystyczny dzwig Explorera pozwalający na podnoszenie z dna różnych przedmiotów.
  • Explorer - koła ułatwiające poruszanie się okrętu po dnie.
  • Explorer - śruba napędowa okrętu.

Latem 1895 r., Lake wraz z dwoma członkami załogi wyruszył na próbny rejs podczas, którego przez 1 godzinę i 15 minut zbierał z dna różne zatopione przedmioty. Dzięki temu sukcesowi, który został odpowiednio nagłośniony Lake zgromadził odpowiedni kapitał niezbędny do budowy nowego dużego pojazdu podwodnego. Przed budową nowego okrętu założył Lake Submarine Company. Nowa spółka rozpoczęła budowę nowego dużego Argonauta.

Argonaut II został zbudowany w 1897 r., w Baltimore. Argonaut II miał długość 11 m, szerokość 2,7 m, przy wyporności 57 t. Nowy okręt na powierzchni morza był napędzany silnikiem naftowym. W skład wyposażenia wchodziły pompy elektryczne, wentylator i reflektor. W Argonaucie II zmieniono sposób dostarczania powietrza dla załogi i pracy silnika. Zamontowano specjalny 27-metrowy maszt, którym było dostarczane powietrze, natomiast spaliny wydalane były przez ukośny maszt tylny. Okręt miał zamontowane koła dzięki którym poruszał się po dnie morskim. Załoga okrętu składała się z 5 osób.

W 1989 r. Argonaut II wraz z pięcioosobową załogą przebył ponad 2000 Mm w Zatoce Chesapeake, oraz przeszedł wzdłuż wybrzeża atlantyckiego. Podczas całego rejsu Lake penetrował i badał dno morza na różnych głębokościach.

Argonaut II z charakterystycznym masztem służącym do odprowadzania spalin i pobierania niezbędnego powietrza

Simon Lake wyciągając wnioski i doświadczenia z budowy dwóch wcześniejszych projektów, oraz eksploatacji Argonauta II w 1899 r., buduje zupełnie nowy okręt podwodny Argonaut III. Nowy okręt ma długość 30 metrów, średnicę 3 m, a wyporność podwodną 10 t. Napęd stanowiły dwa silniki benzynowe, natomiast niezbędne napięcie zasilające inne urządzenia oraz system oświetlenia wytwarzała prądnica. Do zanurzenia wykorzystywane były dwa zbiorniki balastowe. Okręt został tak zaprojektowany by nurek mógł wychodzić do pracy na zewnątrz. Podczas pracy nurek mógł korzystać z pomocy reflektorów, które oświetlały mu miejsce pracy. Argonaut III na powierzchni morza osiągał prędkość 8 w., a pod wodą 6 w. Wentylacja została rozwiązana w identyczny sposób jak we wcześniejszym projekcie Argonaut II.

Argonaut III zbudowany na bazie wcześniejszego projektu Argonaut II

Lake nie ustaje w projektowaniu i realizacji nowych okrętów podwodnych. W 1902 r., zwodował w USA kolejny okręt podwodny własnej konstrukcji Protector. Długość okrętu wynosi 19,5 m, szerokość 3,9 m, wyporność nawodna wynosi 136 t, a podwodna 174 t. Zapas pływalności okrętu wynosił 22%. Napęd nowemu okrętowi zapewniał 4-cylindrowy silnik naftowy, natomiast pod wodą okręt napędzany był przez silnik elektryczny o mocy 50 KM, zasilany z 60 akumulatorów. Problem spalin Lake rozwiązał poprzez zastosowanie 3 metrowej rury wystającej nad pokład. Dzięki takiemu rozwiązaniu okręt mógł pływać w tzw., półzanurzeniu tj. zanurzony do poziomu kiosku. Dodatkowo poprzez kiosk było czerpane powietrze niezbędne dla załogi i pracy silnika. Podczas pływania pod wodą korzystano z zapasów sprężonego powietrza, które wystarczało na przebywanie okrętu pod wodą przez 60 godzin. Według S. Lake Protector miał płynąć na powierzchni z prędkością 11 w., natomiast pod wodą z prędkością 7 w. W rzeczywistości w czasie prób osiągnięto prędkość 8,57 w., na powierzchni i zasięg 350 Mm. Okręt był wyposażony w: iluminatory, właz wejściowy, peryskop, koło sterowe sterów głębokości i kierunku, telegraf maszynowy, pokrętła zaworów, manometry, wskaźniki, kompas. Na okręcie było również wydzielone pomieszczenie dla załogi, w którym mieściło się 6 koi.

Okręt podwodny Protector

Tak jak poprzednie projekty Lake`a również Protector był wyposażony w koła, dzięki którym mógł poruszać się po dnie morskim. Koła były wysuwane na czas poruszania się po dnie ze specjalnych zagłębień. Okręt posiadał również dwie kotwice o masie 0,45 t (które można było opuszczać na 73-metrowych linach) i żeliwny kil, (który w przypadku awarii można było odrzucać). Uzbrojenie okrętu stanowiły trzy wyrzutnie torped, dwie dziobowe i jedna rufowa.

Mankamentem tego okrętu był stosunkowo długi czas zanurzania, aż 18 minut. Protector posiadał peryskop o długości 1,5 m zamocowany nad kioskiem o kącie widzenia 2,40. Peryskop mógł być obracany, opuszczany i podnoszony.

S. Lake w tym samym roku przedstawił projekt nowego okrętu, mogącego pływać pod lodami.

Okręty podwodne budowane przez Lake, szczególnie ostatni Protector spotkał się z dużym zainteresowaniem admiralicji w Rosji. Nieoczekiwana wojna Rosyjsko - Japońska oraz związane z tą wojną olbrzymie straty floty rosyjskiej na Dalekim Wschodzie spowodowały utratę równowagi sił na morzu w tym rejonie. Postanowiono zamówić m.in. 5 okrętów podwodnych typu Protector w firmie S. Lake. Sam Protector został sprzedany dodatkowo i przemianowany na Osietr. Nowe kręty miały wyporność nawodną 153 t, a podwodną 187 t., zapas pływalności wynosił 22%. Długość tych okrętów wynosiła 22 m, a szerokość 3,6 m. Rozwijały prędkość nawodną 8 w, a pod wodą poruszały się z prędkością 4 w. Okręty były uzbrojone podobnie jak Protector w trzy wyrzutnie torpedowe (dwie dziobowe i jedną rufową).

Zbudowane w USA okręty zostały w sekcjach przetransportowane do Libawy, gdzie po montażu były gotowe do pływania latem 1905 r. Nazwano je: Kefal, Płatwa, Paltus, Byczek i Sig. Cztery okręty zostały przeznaczone do działania na Bliskim Wschodzie natomiast Sig pozostał w Libawie.

Nowo zakupione okręty nie spełniały jednak oczekiwanych rezultatów. Mały zasięg, mała autonomiczność podczas działań na otwartym morzu w powiązaniu z brakiem znaczonych sukcesów wywołały duże rozczarowanie.

Morskie Ministerstwo Rosji postanowiło zamówić 4 nowe okręty podwodne o wyporności 400 t każdy typu Kajman. W latach 1907 - 1908 Lake w Petersburgu zwodował 4 nowe okręty, które nazwano Kajman, Alligator, Drakon i Krokodił. Miały one długość 41 m, szerokość 3,7 m, wyporność nawodną, 409 t, podwodną 480 t. Zapas pływalności wynosił 17%. Zanurzenie trwało tylko 3,5 minuty, głębokość zanurzenia wynosiła 50 m. Okręty te rozwijały prędkość nawodną 8,4 w z zasięgiem 600 Mm i prędkość podwodną 7 w, z zasięgiem 22 Mm. Uzbrojenie tych okrętów stanowiły 2 wyrzutnie dziobowe, 2 wyrzutnie rufowe oraz 2 wyrzutnie zewnętrzne systemu Drzewieckiego.

Przy projektowaniu tych okrętów Lake popełnił jednak błąd nie uwzględniając znaczącego przeciążenia jednostek. Spowodowało to przymusową przebudowę jednostek. Prace te zostały wykonane w latach 1910 - 1911.

Okręt podwodny Seal zbudowany dla US Navy

W 1909 r. Lake otrzymuje pierwszy kontrakt od US Navy na budowę okrętu podwodnego. Niestety okręt pozostaje przez długi czas nieukończony i w końcu zostaje przekazany US Navy z wielkim opóźnieniem (2 lata, 5 miesięcy i 15 dni od zamówienia). Lake ciągle poprawiał projekt i dokonywał zmian w konstrukcji, chciał by okręt spełniał wszystkie wymogi postawione przez US Navy, a nawet je przewyższyć. Jednostka okazała się bardzo dobrym okrętem, podczas jednego z testowych zanurzeń w 1914 r osiągnęła głębokość 256 stóp. Okręt posiadał 4 wyrzutnie torpedowe. W dniu przekazania okrętu przez konstruktora US Navy był to najlepszy okręt na świecie. Sukces okrętu Seal doprowadził do pięciu dodatkowych kontraktów zleconych przez rząd Stanów Zjednoczonych. Nowe okręty zostały sklasyfikowane jako klasa "G", następne dwie jednostki nosiły nazwy Tuna i Turbot.

Po budowie tych jednostek powoli Lake Submarine Company przestaje się liczyć w budowie okrętów podwodnych na świecie. Firma przeżywa wyraźny kryzys, który szczególnie pogłębia się po 1924 r.

W 1907 r. Lake buduje okręt, Defender, który został zaprojektowany zarówno do użytku wojskowego jak i cywilnego. Okręt mógł działać samodzielnie jak i wraz ze statkiem macierzystym, który go holował. Okręt mógł być używany do przeprowadzania tajnych misji jak i do różnych akcji ratunkowych np. ratowania załóg zatopionych statków. Defender był uzbrojony w 3 wyrzutnie torpedowe (dwie dziobowe i jedną rufową). Okręt posiadał wodoszczelną grodź, która służyła do wyjścia lub ucieczki załogi albo dla nurków przy wykonywaniu misji. Marynarka Wojenna USA jednak widziała małą wartość przy wykorzystaniu tego typu okrętów i ostatecznie zrezygnowała z zakupu takiej jednostki. Lake postanowił zachować Defendera do użytku własnego oraz demonstracyjnego. W 1928 roku Defender został gruntownie zmodernizowany z zamiarem wykorzystania go podczas wyprawy na biegun północny. Podróżnicy Lincoln Ellsworth i Sloan Dannenhower chcieli wykorzystać okręt, w którym został zainstalowany mocniejszy silnik. Ostatecznie Lake zrezygnował z użycia Defendera uważając, iż nie będzie przydatny do tak długiej wyprawy.

Lake całe życie był zafascynowany Juliuszem Verne i jego wizją nieograniczonej podróży pod wodą. Zaciekawiony przeczytanym wywiadem z Hubertem Wilkinsem (słynnym podróżnikiem), który chciał dotrzeć do bieguna północnego samolotem i który opowiadał o problemie ze znalezieniem miejsca na lądowanie w pobliżu bieguna sugerując, iż idealnym rozwiązaniem byłoby zdobycie bieguna dzięki wykorzystaniu okrętu podwodnego postanawia zbudować nowy okręt. Lake buduje Nautilusa i postanawia przystosować go do pływania pod wodą. Nautilus został ochrzczony w Brooklynie 24 marca 1931 r. Podczas uroczystości obecny był wnuk słynnego pisarza Jean Jule Verne. W wyprawie wzięli udział Simon Lake, Lincoln Ellsworth, Hybert Wilkins, Sloan Danenhower, Dr. Harald Svedrup, Bernard Villinger, Floyd Soule. Wyprawa jednak zawiodła, choć jej członkowie udowodnili iż możliwe jest pływanie pod lodem.

W 1933 r. Lake zakłada Lake Underseas Development Corp, którego głównym celem jest zbudowanie okrętu podwodnego Explorer (Odkrywca), który miał być głównie przeznaczony do celów handlowych. Explorer wg założeń Lake miał służyć jako okręt do zbierania z dna morskiego cennych przedmiotów oraz do badania fauny i flory. Okręt został przetestowany przez słynnego odkrywcę Dr. Beebe, który bardzo pozytywnie wypowiedział się o nowej konstrukcji. Wysoce ocenił wszystkie mechanizmy które zostały zaprojektowane do chwytania i zbierania z dna morskiego różnych przedmiotów. Explorer był wykorzystywany do wielu rejsów mającchy na celu znalezienie np. złota z zatopionego okrętu podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Lake pod koniec życia propagował wykorzystanie mini łodzi podwodnych do celów wojskowych, lecz jego projekt nie spotkał się z zainteresowaniem władz w Waszyngtonie.

Simon Lake zmarł w 1945 r., okręt podwodny Explorer był ostatnim okrętem jaki udało mu się zbudować.

Opracowano na podstawie:

Sławomir Sutkowski "Okręty podwodne fantazja i rzeczywistość"
Robert Jackson "Okręty podwodne świata"
www.pbs.org
www.submarine-history.com
www.simonlake.com

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież