A+ A A-

Robert Fulton - Amerykanin, prekursor podwodnej żeglugi, żył w latach 1765 - 1815. Swoje projekty okrętów podwodnych konstruował we Francji gdzie został zaproszony przez członków Instytutu Naukowego. Pierwsze wersje statku podmorskiego wyposażonego w minę wybuchową Fulton przedstawił Dyrektoriatowi, jednak władze francuskie uznały ten pomysł za mało obiecujący i Dyrektoriat postanowił nie finansować przedsięwzięcia.

  • Robert Fulton
  • Robert Fulton
  • Robert Fulton
  • Robert Fulton
  • Robert Fulton

Członkowie Dyrektoriatu nie chcieli uwierzyć w skuteczność takiego statku, a atak spod wody uważali za niehumanitarny. Każdy kolejny projekt był odrzucany i spotykał się z barierą niechęci.

Fulton postanowił założyć Towarzystwo "Nautilus", które miało się zająć budową i eksploatacją przyszłych pojazdów podwodnych.Dyrektoriat odrzucił nawet propozycję budowy przez Fultona okrętu z własnych środków. Dopiero, gdy do władzy doszedł Napoleon Bonaparte, Fulton otrzymał nieoficjalną zgodę na budowę pierwszego okrętu podwodnego.

Napoleon Bonaparte obaliwszy Dyrektoriat i objąwszy władzę jako Pierwszy Konsul, stanął przed problemem: jak zrównoważyć morską potęgę Albionu? Pomysł Fultona, choć wydawał się szalony, mógł dopomóc Napoleonowi. Na życzenie Napoleona specjalna komisja zbadała projekt i wydała wreszcie długo oczekiwaną pozytywną decyzję budowy Nautilusa.

Prace nad Nautilusem Fulton prowadził w zakładzie mechanicznym braci Perrier w Rouen.

Okrągły i opływowy kształt miedzianego kadłuba przypominający grube, rozszerzające się ku przodowi cygaro o długości 6,48 metra i średnicy 1,94 metra przewyższał wszystkie dotychczas projektowane formy kadłubów łodzi podwodnych. W dnie Nautilusa mieścił się wodny zbiornik balastowy o szerokości 0,52 metrów napełniany i opróżniany pompą korbową. Izolowana szczelną przegrodą od wnętrza komora dziobowa zawierała mechanizm korbowo-trybikowy do manipulowania kotwicą. Kopułka z okienkiem i włazem dla załogi wieńczyła całość konstrukcji. Napęd stanowiła czteroskrzydłowa śruba o średnicy 1,34 metra, którą za pomocą korby i kół zębatych można było poruszać z prędkością 120 obrotów na minutę.


Pełnowymiarowa modelu sekcja w Cité de la Mer, Cherbourg, Francja. / Zdjęcie: en.wikipedia.org

Konstrukcja Fultona zawierała dwa wielkie wynalazki: śrubę okrętową i ster głębokościowy w postaci skrzydełek z boków steru pionowego. Nautilus wyposażony był w składany maszt i żagiel do żeglugi nawodnej, chowany w momencie zanurzania w specjalnym zagłębieniu na wierzchu kadłuba. Nowością był również dodany pokład wielkości 6 x 2 m., który ułatwiał sterowanie okrętem podczas marszu na powierzchni.

Uzbrojenie statku stanowiła torpeda-mina w postaci baryłki napełnionej prochem i wyposażonej w zapalnik.

Próbnych zanurzeń dokonano w czerwcu 1800 roku na Sekwanie w Paryżu i Rouen.

Oficjalnej próby dokonano 29 lipca 1800 roku. Nautilus zanurzył się dwukrotnie na głębokość 25 stóp (ok. 7,5 metra), po czym przez trzy godziny manewrował pod prąd. Po przyholowaniu do Hawru dokonano kolejnego zanurzenia w basenie portowym. Fulton z dwoma ludźmi i palącą się świecą przebywał na głębokości 7 metrów pod wodą przez dwie godziny i dwadzieścia minut. Jedynym minusem okrętu, który wyszedł podczas prób była zbyt niska prędkość w zanurzeniu przy zastosowaniu napędu ręcznego. Okręt nie mógł pokonać nurtu rzeki, dlatego między innymi dalsze próby były dokonywane na wybrzeżu morskim w pobliżu Hawru.

Podczas przejścia okrętu do Cherburga 13 września, 1880 r. Fulton natrafia na sztorm, który, zmusza Nautilusa do kotwiczenia w Grovan, gdzie zostaje osaczony przez dwa angielskie brygi. W ciągu 35 dni blokady Fulton urządza podmorskie polowania na prześladowców, często wypływa, by nękać Brytyjczyków ci jednak, wiedząc o możliwościach statku, zręcznie unikali ataku.


Nautilus (1800). / Rysunek: en.wikipedia.org

Ponowny wybuch wojny miedzy Anglią i Francja, udane próby z pierwszym projektem oraz przychylność Napoleona sprawia, że Fulton otrzymuje zgodę od Cesarza na budowę Nautilusa II.

Fulton dostaje również gwarancje, iż za każdy zniszczony brytyjski okręt otrzyma ekwiwalent finansowy. Drugi okręt Fultona pierwsze próby morskie przeszedł 3 lipca 1801 r. Nautilus II wyposażony był w pierwszy na świecie zbiornik z powietrzem sprężonym pod ciśnieniem dwustu atmosfer, który umożliwiał 4,5 godzinne przebywanie pod wodą. Fulton podczas pokazu wysadza w powietrze stary stateczek, co wywołuje panikę wśród eskadry angielskiej. Nowy okręt mógł schodzić na głębokość 7,5 m.

Fulton przedstawił wyniki swoich prób oraz doświadczeń Komisji Morskiej i zaproponował budowę nowego, większego okrętu podwodnego, który mógł zabierać na pokład 8 osobową załogę. Okręt miał mieć 11 m długości, 4 m szerokości, uzbrojenie miały stanowić 25 do 30 min. Jednak nowe propozycje Fultona nie spotkały się z przychylną akceptacją. Również przychylny dotąd Bonaparte, nie odpowiadał na listy Fultona.

Jedyną odpowiedź, jaką dostał Fulton od Napoleona brzmiała: "poważne powody zmuszają mnie i admirała do odmówienia Panu. Proponowany przez Pana sposób prowadzenia wojny ma tak nikczemny charakter, iż osoby wzięte do niewoli w łodzi podwodnej zostałyby niewątpliwie natychmiast powieszone. Zrozumiałe jest, że śmierć na stryczku nie przystoi żołnierzowi".

Zrezygnowany Fulton niszczy swój okręt i wyjeżdża do Anglii. Okazało się, iż od dłuższego już czasu poczynania Fultona były wnikliwie śledzone przez Brytyjską Admiralicję.

Idee R. Fultona wywarły olbrzymie wrażenie na premierze Anglii W. Pitcie. Pomógł on, Fultonowi i zapewnił mu bardzo dobre warunki pracy. Fulton jednak miał zagorzałego przeciwnika w osobie admirała Earla St. Vincenta, który oświadczył: "Pit jest największym idiotą, jakiego kiedykolwiek nosiła ziemia, popiera on sposób walki, którego państwo panujące na morzu mogłoby sobie jak najmniej życzyć".

Prace Fultona w Anglii spełzają jednak na niczym. Przychylność premiera uległa raptownej zmianie, gdy flota brytyjska dowodzona przez słynnego dowódcę admirała Nelsona gromi flotę francusko-hiszpańską pod Trafalgarem. Zrezygnowany Fulton, który musi nawet walczyć o swoje wynagrodzenie, którego nie może wyegzekwować od Brytyjczyków, decyduje się na powrót do rodzinnego kraju, do Ameryki.


Rysunek okrętu podwodnego wykonany dla rządu Stanów Zjednoczonych. Skan  z oryginalnego projektu technicznego wykonanego ołówkiem, tuszem i akwarelą w 1806. / Rysunek: en.wikipedia.org

Po powrocie Fulton nadal kontynuuje prace nad okrętami podwodnymi. W 1810 r. w Nowym Jorku zostaje opublikowana jego praca, pt. "Torpedo War and Submarine Explosions". Opracowuje nowy projekt dużego okrętu podwodnego, który nazwał Mute. Okręt miał długość 24,4 m, szerokość 6,8 m i wysokość 4,3 m, kadłub grubości 0,3 m w części pokładowej okrętu miał być pokryty żelazną płytą. Okręt ten nie zanurzał się całkowicie, gdyż pokład i oszklony kiosk dowódcy, wystawał nad powierzchnię wody, by ułatwić obserwację morza i sterowanie okrętem. Zbudowany według planów Fultona w 1814 roku okręt, szybko uległ awarii i zniszczeniu. Nie jest znany napęd okrętu, jedne źródła podają, iż okręt był napędzany ręcznie, a drugie źródła opierające się na wielkości okrętu opisują, iż był to okręt o napędzie parowym. Zastosowanie napędu parowego jest tym bardziej prawdopodobne, iż Fulton miał bardzo duże doświadczenia w projektowaniu statków parowych, i mógł w swoich planach opracować wersję podwodnego okrętu parowego.

Dopiero jego rodacy docenili talent wynalazcy, niestety przedwczesna śmierć Fultona przerwała obiecujące eksperymenty z okrętami/pojazdami podwodnymi.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież