A+ A A-

Pierwszy okręt podwodny, który użyto w działaniach bojowych na morzu, zbudowano w Ameryce Północnej był to Turtle. W 1773 r. David Bushnell przedstawił projekt małego jednoosobowego okrętu podwodnego. Budowano go prawie 4 lata z przeznaczeniem do zwalczania spod wody okrętów nawodnych silnej floty angielskiej.

Kadłub wykonany był z klepek dębowych połączonych na kształt muszli wzmocnionych żelaznymi obręczami. Miejsca połączeń klepek i cały kadłub były smołowane w celu uszczelnienia. Uzbrojenie okrętu stanowiła mina z ładunkiem prochu. Mocowano ją do dna atakowanego okrętu za pomocą świdra i uruchamiano mechanizm zegarowy. W okręcie tym ciekawie rozwiązano problem zanurzenia. Mianowicie Turtle chcąc zanurzyć się musiał komory balastowe napełnić wodą, którą przy wynurzaniu wypompowywano ręczną pompą.

W 1777 r. w czasie amerykańskiej wojny o niepodległość okręt podwodny Bushella wykorzystano, z inicjatywy gen. George Washingtona do zaatakowania okrętu Eagle, stojącego przy wejściu do portu w Nowym Jorku. Pierwsza próba ataku na okręt Angielski była nieudana gdyż nie można było przebić kadłubu statku który był obity miedzianą blachą, natomiast druga próba zakończyła się tragicznie dla sterującego okrętem Ezara-li. Turtle został zatopiony przez Anglików, a wraz z nim zginał jego dzielny dowódca.

Okręt podwodny Bushnella Turtle.

Znamienne znaczenie na dalszy rozwój okrętów podwodnych miały projekty R. Fultona. Fulton buduje swój pierwszy okręt Nautille w 1800 r. W czasie prób z drugim okrętem wybuchem miny Fulton doszczętnie zniszczył 12- metrowy slup. W 1801 r. Fulton zwraca się z do cesarza Napoleona z propozycją przerwania angielskiej blokady w zamian za ekwiwalent pieniężny za zatopiony każdy statek.

Ostatecznie Fulton zrażony do Francuzów proponuje Anglikom zbudowanie nowej wersji dywersyjnego okrętu podwodnego o nazwie Torpedo. Idee R. Fultona wywarły olbrzymie wrażenie na premierze Anglii W. Picie. Stworzył on wynalazcy doskonałe warunki pracy. Przeciwny projektom był Pierwszy Lord Admiralicji, który twierdził: "Jeżeli my skorzystamy z tego wynalazku, inne narody zechcą zrobić to samo i to zadałoby naszemu panowaniu na morzu największy cios, jaki można sobie wyobrazić." Poza prezentowaniu przez Fultona nowej broni, gdzie na pokazie wysadzono w porcie zdobyczny bryg obecny na imprezie admirał Earl St. Vincent oświadczył: "Pit jest największym idiotą jakiego kiedykolwiek nosiła ziemia, popiera on sposób walki, którego państwo panujące na morzu mogłoby sobie jak najmniej życzyć."

Nautilus Fultona.

W owych czasach było wiele chybionych pomysłów budowy okrętu podwodnego. Próby zanurzenia kończyły się często bardzo tragicznie. Takim przykładem może być okręt Hiszpana Cervo w kształcie kuli który zatonął zgnieciony ciśnieniem wody. Z kolei Francuz Petit z Amiens zbudował okręt o długości 12m, wyposażony w małą wierzę obserwacyjną i dwa wiosła do napędu. Próbne zanurzenie w basenie ST. Valery które odbyło się w asyście wielu świadków zakończyło się tragicznie. Okręt który zarył się w mule uwięził w środku swego konstruktora.

Chęć zbadania głębin pochłonęła później jeszcze wielu śmiałków, którzy niejednokrotnie pragnęli zrealizować swoje największe marzenie.

W latach po roku 1850 z Zachodniej Europie projektuje się i buduje okręty podwodne nie wnoszące nic oryginalnego do rozwoju konstrukcji pojazdów podwodnych. Wojna Krymska dowiodła przeżycie się drewnianych okrętów żaglowych i choć wywołała w carskiej Rosji lawinę projektów okrętów podwodnych to niewiele z nich zrealizowano. Dopiero wojna domowa w Ameryce między Północą i Południem dała nowy impuls do rozwoju pływania podwodnego.

W początkach wojny konfederaci zamówili okręt podwodny przeznaczony do zniszczenia wspaniałego Merimaca. Projektodawcą był Aunley, którego słynne okręty typu David, o kształcie cygara, wykonane z żelaza, wsławiły się w działaniach bojowych. Gdy port w Charleston był skutecznie blokowany przez flotę Północnych z okrętem flagowym New Irouside do akcji zostały skierowane okręty podwodne. 5 października 1863 r. jeden z Davidów przerwał się przez linię blokady i poważnie uszkodził stojący na kotwicy pancernik New Irouside. Inny okręt z typu David uszkodził fregatę Minesota. Kolejny, w pozycji półzanurzonej 18 lutego o nazwie Hunley z napędem ręcznym, dotarł do pancernej fregaty Haustonic. Trzykrotnie tonął wraz z załogą, aby wreszcie w skutecznym ataku zatopić okręt flagowy.


David (napęd mechaniczny).


David (napęd ręczny)

Zwycięstwo Davida nad okrętem flagowym Houstinic spowodowało panikę wśród wrogów i chęć posiadania własnego okrętu podwodnego. Wzrosły też wymagania w stosunku do nowych konstrukcji. Stawiano warunki, aby okręty rozwijały większe prędkości, były łatwiejsze w kierowaniu i bardziej odporne na przeciwdziałanie nieprzyjaciela.

Podjęto działania mające na celu ulepszenie własnego uzbrojenia i poczyniono próby wykorzystania warstwy wody nad okrętem podwodnym do obrony przed pociskami armatnimi okrętów nawodnych.

Przełomowym znaczeniem w skuteczności działania przyszłych okrętów podwodnych było skonstruowanie torpedy. W 1868 r. angielski inż. R. Whitehead skonstruował torpedę parogazową. Napęd stanowiła jedna śruba napędzana silnikiem zasilanym sprężonym powietrzem. Torpeda Whiteheada przeszła wiele ewolucji konstrukcyjnych, znacznego ulepszenia torpedy dokonała berlińska firma Schwarzkopf która zaczęła wyrabiać te torpedy. Jej konstrukcja i sposób działania został udoskonalony po I wojnie światowej.

W konstrukcjach pierwszych okrętów podwodnych znaczną rolę odegrał Polak uczestnik powstania styczniowego i Komuny Paryskiej, odznaczony Krzyżem św. Jerzego Stefan Drzewiecki. Pierwszy swój okręt podwodny buduje w 1877 r. z własnych funduszy. W 1879 r. Buduje "podwodny aparat minowy", okręt ten wyposażony jest w peryskop, pozwalający obserwować cały horyzont. Było to rozwiązanie nowatorskie jak na owe czasy. Dzięki peryskopowi można było obserwować przeciwnika z pod wody będąc samemu prawie niewidocznym. Okręt uzbrojony był we dwie miny które po zamocowaniu do kadłuba zwalczanego okrętu odpalano je zdalnie elektrycznie. Okręt ten uzyskał uznanie admiralicji a nawet car Aleksander III wyraził chęć obejrzenia go w działaniu.

W latach 1883-1884, za zgodą ministerstwa marynarki, Drzewiecki modernizuje dwa okręty podwodne. Usuwa nożny mechanizm napędowy i stawia silniki elektryczne oraz baterie akumulatorów elektrycznych. Okręt dzięki temu jest szybszy.

Okręt podwodny Drzewieckiego.

W 1885 r. przyznano patent na okręt podwodny Anglikowi Waddingtonowi. W następnym roku zbudował on w Liverpoolu okręt Porpoise. Był to w owym czasie jeden z najlepszych okrętów podwodnych. Eksponowany na wystawie w Liverpoolu Porpoise zdobył specjalną nagrodę. Wnętrze okrętu oświetlała lampa łukowa. Okręt miał zapewnioną łączność z powierzchnią poprzez pławę, do wnętrza której można było włożyć wiadomość na piśmie. Uzbrojenie tworzyły 2 torpedy zamocowane na burcie i mina z dodatnią pływalnością odpalana zdalnie elektrycznie.

Na konkursie w 1896 r. inż. Laubeuf zdobywa złoty medal za projekt okrętu podwodnego Narval, który długo był wzorcem dla konstruktorów okrętów podwodnych na całym świecie. Narval Labeufa był pierwszym okrętem podwodnym o podwójnym kadłubie: wewnętrznym-sztywnym i zewnętrznym-lekkim. Kadłub sztywny pozwalał na zanurzenie do głębokość 90 m, a lekki dobrą działalność morską w położeniu nawodnym. Napędzany był maszyną parową w położeniu nawodnym, a w położeniu podwodnym okręt napędzany był silnikiem elektrycznym. Narvala wodowano w 1889 r. i rozpoczęto próby morskie.

Do najbardziej znanych konstruktorów łodzi podwodnych na którego projektach później konstruowano nowe okręty podwodne był Irlandczyk John Holland. Holland w 1875 r. buduje pierwszą łódź podwodną, jest to niewielka konstrukcja z jednoosobową załogą. Napędzany był siłą mięśni ludzkich i uzbrojony w minę uderzeniową z elektrycznym zapalnikiem. W 1877 r. Holland buduje swój drugi okręt podwodny o podwójnym kadłubie, co pozwalało na lepsze rozmieszczenie balastów. W latach 1879-1895 Holland projektuje kolejne okręty podwodne. Wytrwałość Hollanda została uwieńczona w 1897 r, 7 jego projektem. Był to okręt uzbrojony w wyrzutnię torped Whiteheada, posiadał 2 działa pneumatyczne a załoga liczyła od 4 do 6 osób. Okręt posiadał silnik gazolinowy a zapas paliwa zapewniał olbrzymi zasięg pływania nawodnego aż 2000 Mm. W 1901 r. Holland przedstawia nowy projekt oznaczony numerem 8. Okręty te zakupione zostały m.in. przez USA, Japonię a Wielka Brytania i Rosja budowały swoje okręty w oparciu o wcześniejsze projekty Hollanda.

Holland VI w suchym doku. / Rysunek: Popular Science Monthly Volume 58.

Znanym konstruktorem był również S. Lake`a który skonstruował Argonauta w Baltimore. Okręt poruszał się po dnie morskim, powietrze dla załogi i pracy silnika dostarczano przez ukośny maszt tylni.

W 1898 r. Lake konstruuje Argonauta II który z pięcioosobową załogą przebył ponad 2000 Mm w Zatoce Chesapeake i przeszedł wzdłuż wybrzeża atlantyckiego penetrując dna na małych głębokościach. Doświadczenia zdobyte w eksploatacji Argonauta II wykorzystał Lake w projekcie Argonauta III. Ciekawostką w tej konstrukcji był to iż w razie potrzeby nurek mógł wychodzić do pracy na zewnątrz, a reflektory oświetlały mu miejsce penetracji.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież