A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 4401

 

Siły lotnicze w Lewancie (dowódca gen. brygady lotnictwa Jean François Jannekeyn) składały się z 2 grup myśliwskich (43 maszyny), jednej grupy i jednej eskadry bombowej (19 maszyn) oraz 2 grup i 6 eskadr rozpoznawczych (50 maszyn) – łącznie 112 maszyn. Z tych sił tylko jedna eskadra należała do lotnictwa morskiego, a była nią 19 Eskadra Patrolowa (Escadrille de surveillance), bazująca w Trypolis w Libanie i posiadająca 5 latających łodzi Loire Lo-130. W trakcie działań wojennych siły lotnictwa morskiego zostały wzmocnione o przybyłe 15 i 17 czerwca z posiadłości francuskich w północnej Afryce 4 Flotyllę Bombową, złożoną z 6. i 7 Eskadry Bombowej, w skład każdej wchodziło po 6 bombowców Glenn Martin 167 F, które bazowały w Madjaloun koło Baalbek. Z kolei 4 lipca przybyły 1 Eskadra Myśliwska z 12 maszynami typu Dewoitine D-520, bazująca w Rayak, i 1 Eskadra Torpedowa z 6 wodnosamolotami Latécoére Laté 298, które wzmocniły 19 Eskadrę w Trypolis, 5 dni później do Aleppo dotarły 3 samoloty Lioré et Olivier LeO 257 bis z 1 Eskadry Transportowej. Ponadto do działań na morzu zostały oddelegowane 12 czerwca także samoloty sił powietrznych – I/12 i I/25 Grupy Bombowe (łącznie 26 bombowców Lioré et Olivier LeO 451) i II/3 Grupa Myśliwska (12 maszyn Dewoitine D-520), a w akcjach przeciw okrętom wzięły udział także inne jednostki sił powietrznych.

Bombowiec Martin 167F z Aeronavale Escadrille 7B na lotnisku w Atenach w trakcie przerzutu do Syrii. Fot. zbiory Seweryn Fleischer
Francuskie siły lotnicze w Lewancie 7 czerwca 1941 roku
jednostka skład
III/6 Grupa Myśliwska 25 myśliwców Dewoitine D-520
I/7 Grupa Myśliwska 18 myśliwców Morane MS-406
I/39 Grupa Bombowa 13 bombowców Glenn Martin 167F
3/39 Eskadra Bombowa 6 bombowców Bloch MB-200
II/39 Grupa Rozpoznawcza 12 maszyn Potez 63-11
583 Grupa Rozpoznawcza 5 maszyn Potez 63-11
592 Eskadra Rozpoznawcza 6 maszyn Potez 25TOE
593 Eskadra Rozpoznawcza 6 maszyn Potez 25TOE
594 Eskadra Rozpoznawcza 6 maszyn Potez 25TOE
595 Eskadra Rozpoznawcza 6 maszyn Potez 25TOE
596 Eskadra Rozpoznawcza 4 maszyny Potez 25TOE
19 Eskadra Patrolowa 5 maszyn Loire Lo-130

 

Brytyjskie siły lotnicze biorące udział w walkach w Lewancie. Stan na 7 czerwca 1941 roku
jednostka skład
3 Dywizjon RAAF (Palestyna) 12 myśliwców Curtiss P-40 „Tomahawk”
80 Dywizjon RAF (Palestyna) 8 myśliwców Hawker „Hurricane”
208 Dywizjon RAF (Palestyna) 7 myśliwców Hawker „Hurricane”
252/272 Dywizjon RAF (Palestyna) 3 myśliwce Bristol „Beaufighter”
803 Dywizjon FAA (Palestyna) 6 myśliwców Fairey „Fulmar”
Skrzydło „X” RAF (Transjordania) 8 myśliwców Gloster Gladiator
80 Dywizjon RAF (Cypr) 4 myśliwce Hawker „Hurricane”
208 Dywizjon RAF (Egipt) 3 myśliwce Hawker „Hurricane”
1 maszyna rozpoznawcza Westland „Lysander”
806 Dywizjon FAA (Egipt) 6 myśliwców Hawker „Hurricane”
806 Dywizjon FAA (Egipt) 6 myśliwców Hawker „Hurricane”
84 Dywizjon RAF (Irak) 3 bombowce Bristol „Blenheim”
203 Dywizjon RAF (Irak) 4 bombowce Bristol „Blenheim”
11 Dywizjon RAF (Palestyna) 12 bombowców Bristol „Blenheim”
203 Dywizjon RAF (Transjordania) 2 bombowce Bristol „Blenheim”
815 Dywizjon FAA (Cypr) 6 maszyn bombowo-torpedowych Fairey „Swordfish”
208 Dywizjon RAF (Transjordania) 2 maszyny rozpoznawcze Westland „Lysander”

Jeszcze 6 czerwca Port Said opuścił okręt desantowy Glengyle (9919 BRT, przebudowany motorowy frachtowiec) w eskorcie niszczycieli Hotspur i Isis. Na pokładzie Glengyle znajdowali się komandosi z batalionu C (483 ludzi, dowódca ppłk Richard Robert Newsham Pedder), których zadaniem było wylądowanie na libańskim wybrzeżu 5 km na północ od Tyru u ujścia rzeki Litani (Leontes, około 80 km na południe od Bejrutu), gdzie mieli opanować ważny strategicznie most Qasmiye, przez który miały przejść nacierające z pobliskiej Palestyny oddziały australijskiej 7 Dywizji Piechoty. Daleką osłonę akcji miały stanowić krążowniki Ajax i Phoebe oraz niszczyciele Jackal, Janus, Kandahar i Kimberley, które wyszły z Aleksandrii w południe 7 czerwca. Planowana akcja miała zostać przeprowadzona rano 8 czerwca. W nocy z 7 na 8 czerwca żołnierze przesiedli się do barek desantowych typu „ALC”, które zostały zwodowane. Jednak rozpoczął się sztorm i o godzinie 01:30 akcja została odwołana przez dowodzącego operacją desantową kmdra Christophera Henry’ego Petrie (dowódcy Glengyle), który uznał, że barki desantowe rozbiją się na brzegu, stąd pomyślne lądowanie żołnierzy nie miało szans. Decyzję swą Petrie oparł na informacji od 2 brytyjskich oficerów, którzy 7 czerwca zbadali wybrzeże u ujścia Litani. Operacja została przełożona na następną noc, ale odpadł element zaskoczenia, na co wskazywali oficerowie batalionu, bezskutecznie namawiający kmdra Petrie do kontynuowania akcji. Glengyle po południu 8 czerwca zawinął do Port Said, a Hotspur i Isis z krążownikiem Coventry o świcie dołączyły do zespołu wiceadm. Kinga. Jednocześnie rozpoczęło się uderzenie na lądzie.

Rano 8 czerwca zespół Kinga zbliżył się do libańskiego wybrzeża i usiłował nawiązać kontakt z czołowymi kolumnami nacierających oddziałów alianckich, ale sytuacja na brzegu była niejasna, dlatego okręty nie otworzyły ognia. Dopiero o godzinie 15:30 King odebrał wiadomość o zdobyciu Tyru. Później jedynie niszczyciel Kimberley kontynuował akcję ostrzeliwując po południu francuskie pozycje koło Khan.

Porównanie sił lotniczych przygotowanych do walk w Lewancie 7 czerwca 1941 roku
  Francuzi Brytyjczycy
myśliwce 43 57
bombowce i samoloty torpedowe 19 27
samoloty rozpoznawcze 50 3
Łącznie 112 87

Jeszcze 8 czerwca godzinę po południu zespół Kinga, mający jako ubezpieczenie z powietrza 6 myśliwców Fairey „Fulmar” z 803 Dywizjonu FAA, został wykryty przez 2 francuskie myśliwce Dewoitine D-520 z III/6 Grupy. Jeden francuski samolot został wówczas strącony przez brytyjskie okręty (zdaniem Francuzów padł on ofiarą „Fulmarów”), a pilot wyskoczył na spadochronie i został wzięty do niewoli przez nacierających na brzegu żołnierzy australijskich. Dwie godziny później przybyło już 6 Dewoitine z III/6 Grupy, które szybko rozprawiły się z owymi „Fulmarami”, strącając trzy z nich, czwartego ciężko i piątego lekko uszkadzając (choć niewykluczone, że niektóre z tych samolotów zostały zestrzelone lub uszkodzone przez 2 Dewoitine spotkane wcześniej). Czterej lotnicy z załóg utraconych „Fulmarów” ponieśli śmierć, a dwaj zostali uratowani przez brytyjskie okręty. Ów ciężko uszkodzony „Fulmar” po powrocie do bazy został uznany za niewarty remontu i przeznaczony do kasacji. W ten sposób mający tylko 6 „Fulmarów” 803 Dywizjon praktycznie przestał istnieć.

Francuskie okręty mimo przewagi Brytyjczyków podjęły przeciwdziałania. Tuż po północy z 8 na 9 czerwca okręt podwodny Caïman atakował krążownik Phoebe (według innej wersji był to Ajax rozpoznany jako pancernik Barham), ale z wystrzelonych do niego 4 torped jedna utkwiła w wyrzutni, a dwie przeszły tuż przed dziobem krążownika. W rewanżu Caïman został zaatakowany bombami głębinowymi przez 2 niszczyciele, które lekko uszkodziły francuski okręt. Następnego dnia rano okręt podwodny Souffleur bezskutecznie atakował lekki krążownik Phoebe w eskorcie 3 niszczycieli, przy czym odpalono tylko jedną niecelną torpedę, a druga zaklinowała się w wyrzutni.

Tymczasem okręt desantowy Glengyle po kilku godzinach postoju w Port Said opuścił go wieczorem 8 czerwca pod eskortą niszczycieli Hero i Ilex z zadaniem wykonania desantu w rejonie ujścia Litani. Plan akcji został nieco zmieniony – pierwotnie batalion C został podzielony na 3 oddziały, które miały zostać wysadzone na północ od ujścia Litani. Teraz dwa oddziały miały lądować na północ, a trzeci na południe od ujścia rzeki.

Nad ranem 9 czerwca o godzinie 03:00 rozpoczęło się wodowanie barek desantowych, a w godzinach 04:20-04:50 nastąpiło lądowanie żołnierzy na brzegu. Osłonę desantu od strony morza zapewniał krążownik Coventry oraz niszczyciele Hero, Hotspur, Ilex i Isis. Lądowanie batalionu przebiegło bez większych przeszkód, ale Francuzi spodziewali się desantu, dlatego przygotowali się do obrony, którą w tym momencie ułatwiało wschodzące słońce świecące w twarze Brytyjczyków.

Lądujący najbardziej na północy oddział Z (4. i 10. pododdział) pod dowództwem kpt. George’a Morea już podczas lądowania stracił radiostację, gdy jedna z barek desantowych rozbiła się na podwodnej skale na głębokości 1,5 m odległej o około 70 m od brzegu. Zadaniem oddziału było zdobycie niewielkiego mostu Kafr Badda położonego nad strumieniem około 3 km na północ od mostu Qasmiye na Litani, aby zapobiec nadciągnięciu od północy francuskich posiłków dla obrońców mostu. Natarcie oddziału Z początkowo przebiegało pomyślnie – komandosi opanowali most i przecięli kable telefoniczne uniemożliwiając w ten sposób powiadomienie o ataku obsług położonych w pobliżu 4 haubic 155 mm, które stały się brytyjską zdobyczą. Następnie 10. pododdział zajął stanowiska obronne od północnej, a 4. pododdział od południowej strony mostu Kafr Badda. Wkrótce od oddziału dołączyła sekcja z 1. pododdziału i część 8. pododdziału należących do wysadzonego bardziej na południe oddziału Y. Przez większość dnia most został utrzymany, ale potem francuski kontratak z samochodami pancernymi zmusił uzbrojonych tylko w broń strzelecką komandosów do wycofania się. Część 10. pododdziału w nocy skierowała się na wschód, a potem na południe i szczęśliwie dotarła do nacierających żołnierzy australijskiej 7 Dywizji Piechoty. Około 23 żołnierzy z 4. pododdziału z dowódcą oddziału Z kpt. More’m wycofywała się na południe, aby połączyć się z wysadzonym tam oddziałem Y, ale na otwartej przestrzeni komandosi dostali się pod ostrzał zarówno Francuzów jak i Brytyjczyków od południa. Zginęło wówczas 5 żołnierzy, a trzej odnieśli rany. W tej sytuacji kpt. More podjął decyzję o poddaniu grupy. Z oddziału Z ocalał jeszcze jeden żołnierz, który płynąc wzdłuż brzegu dotarł do nacierającego najbardziej na południu oddziału X. Pozostali komandosi z oddziału Z zginęli albo trafili do niewoli.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież