A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 5232

Poza tym flocie podporządkowano jednostki cywilne: 2 zbiornikowce wody, 6 zbiornikowców benzyny, 5 statków handlowych, barkę paliwową, holownik, jednostkę szpitalna Ramb IV oraz polski transportowiec Warszawa. Ofensywa na pustyni (operacja „Crusader”) rozpoczęła się o świcie 18 listopada. Następnego dnia czołgiści 8. Armii osiągnęli Sidi-Rezegh, znajdujące się zaledwie 15 km od zewnętrznej linii obrony twierdzy. Rankiem 21 listopada z Tobruku wyszło uderzenie 70. DP. Oddziały niemieckie stawiły jednak twardy opór, a szeregiem umiejętnych kontrataków potrafiły zniweczyć brytyjskie zamiary. Porażka kosztowała gen. Cunningham stanowisko. 26 listopad 1941 dowództwo 8. Armii objął gen. Neill Ritchie.

Większe powodzenie uzyskała ofensywa nowozelandzkiej 2. DP, która nacierała wzdłuż tzw. Szosy Nadmorskiej. W nocy 27 listopada jej czołowe pododdziały nawiązały kontakt z żołnierzami tobruckiego garnizonu, przebijając sobie wąski korytarz. Niemcy siłami dwóch dywizji „Afrika Korps” wycofanymi z nad egipskiej granicy zdołali 1 grudnia 1941 przeciąć ten korytarz. Przez kilka dni los bitwy wisiał na włosku.

 Wraz z rozpoczęciem natarcia na pustyni flota brytyjska wznowiła działania na linii Aleksandria – Tobruk. W dniach 18-20 listopada trasę pokonał bez żadnych kłopotów powolny konwój, eskortowany przez australijskie slupy Yarra i Parramatta. W nocy 22 listopada utracono żaglowo-motorowy szkuner Maria Giovanna, który z powodu błędu nawigacyjnego wszedł na mieliznę na terenie zajętym przez nieprzyjaciela na zachód od twierdzy. Cała załoga jednostki, która jeszcze rok wcześniej pływała pod flagą Włoch, trafiła do niewoli7.

Trzeba zaznaczyć, że w okresie intensywnych walk lądowych znacznie spadło zagrożenie statków i okrętów tak uciążliwymi atakami lotniczymi. Do połowy listopada „fliegerführer Afrika” dysponował 1 grupą bombowców i 2 grupami bombowców nurkujących, łącznie 87 samolotów uderzeniowych, w tym zaledwie 39 technicznie sprawnych. Dowództwu Luftwaffe nie pozostało nic innego jak tylko skierować te maszyny do wsparcia wojsk lądowych, pozostawiając zwalczanie celów morskich włoskiemu lotnictwu torpedowemu.

Mimo swej skromnej liczebności włoskie lotnictwo uzyskało pewne sukcesy. O zmierzchu 23 listopada para SM.79 ze składu 281 eskadry bazującej na Rodos, zaatakowała w Zatoce Sallum okręt desantowy Glenroy (kmdr Paget), który transportował do Tobruku barki, kutry holownicze i wyposażenie portowe. Mimo silnej ochrony, składającej się z krążownika plot. Carlisle i 3 niszczycieli, pilot jednej z Savoi uzyskał trafienie w rejon rufowego luku ładunkowego jednostki. W rezultacie została zalana siłownia i okręt utracił możliwość poruszania się. Na holu odprowadzono Glenroy do Mersa-Matruh, gdzie osadzono na mieliźnie, a po rozładowaniu odholowano z powrotem do Aleksandrii.

Wraz z nasileniem się walk garnizon Tobruku zaczął szybko rozchodowywać nagromadzone zapasy amunicji, której niedostatek zaczął się ujawniać coraz ostrzej. 23 listopada opuścił Aleksandrię transportowiec amunicji Hanne wraz ze slupem Parramatta i niszczycielem eskortowym Avon Vale. Jednostki szczęśliwie dokonwojowały transportowiec do Tobruku, jednak w drodze powrotnej 20 Mm na północny wschód od Tobruku zostały wykryte przez niemiecki okręt podwodny U 559 Kptlt. Hans Heidtmann. 27 listopada o godz. 01.00 Heidtmann odpalił salwę torped, która okazała się zabójcza dla australijskiego okrętu. Z załogi Parramatta ocalało zaledwie 20 ludzi. Avon Vale próbował wytropić i zniszczyć okręt podwodny, jednak bezskutecznie.

Eskadra Przybrzeżna utraciła jeden ze swych najcenniejszych okrętów. Utrata slupa uświadomiła zagrożenie, jakie zaczęła stanowić na Morzu Śródziemnym broń podwodna. W połowie listopada u wybrzeży Cyrenajki operowały włoskie okręty podwodne Beilul, Dagabur, Zaffiro oraz niemieckie U 79, U 331 i U 559.

Lista jednostek utraconych w czasie zaopatrywania blokowanego garnizonu Tobruk (12.04. – 09.12.1941 r.)
Data Typ Nazwa  Wyporność t (tonaż, BRT) Miejsce zatopienia Przyczyna
18.04 JP Fiona (2190) Sidi-Barrani b
29.04 JP Chakla (3081) Tobruk b
 07.05  T Stoke  710 Tobruk b
 12.05  KN  Ladybird 625 Tobruk b
 24.05  Dryfter Aurora II  ... Tobruk b
 25.05  Tr Helka (3471) rejon Tobruku  b*
 25.05  S  Grimsby 990 rejon Tobruku b** 
 29.05  P Sindonis  (913) Tobruk b
24.06 S Auckland 1250 rejon Tobruku b
29.06 N Waterhen 1100 El-Sallum b*
30.06 KN Cricket 625 rejon Tobruku b* (n)
11.07 N Defender 1375 Sidi-Barrani b
15.07 BD A.10 372 rejon Tobruku b
29.07 BD A.8 372 rejon Tobruku b
12.08 BD A.14 372 Tobruk mina
13.08 ż Kephalinnia (1267) Mersa-Matruh awaria
19.08 P Thorbryn (305) rejon Tobruku b
27.08  P Skudd II   (245)  Tobruk b
 04.10  P  Whippet (eks-Kos XXI) (353)  rejon Tobruku 
 12.10  BD  A.2 372 rejon Tobruku   U 75 oa i t
12.10 BD A.7 372 rejon Tobruku U 75 oa
17.10 Tr Samos (1208) El-Alamein U 97 t
17.10 Tr Pass of Balmaha (758) El-Alamein U 97 t
21.10 KN Gnat 625 rejon Bardija U 97 t(n)
25.10 STM Latona 2650 rejon Bardija b
22.11 ż Maria Giovanna (255) rejon Tobruku awaria
27.11 S Parramatta 1100 rejon Bardija U 599 t
05.12 JP Chakdina (3033) rejon Tobruku T*
07.12 JP Chantala (3129) Tobruk Mina
Uwaga:
* – oznacza jednostki zatopione przez włoskie lotnictwo, ** – oznacza jednostki uszkodzone przez lotnictwo włoskie, a zatopione przez niemieckie,
Skróty:
JP – jednostka pomocnicza, T – trałowiec, KN – kanonierka, Tr – transportowiec (zarówno Royal Navy jak cywilny), S – slup, P – uzbrojony trawler lub jednostka wielorybnicza, N – niszczyciel, BD – barka desantowa, ż – szkuner żaglowo-motorowy, STM – szybki stawiacz min b – bomby lotnicze, T – torpeda lotnicza, oa – ogień artyleryjski, t – torpeda op, n – zrezygnowano z odbudowy uszkodzonej jednostki

Działania naprzeciw statkom i okrętom linii zaopatrzeniowej Aleksandria – Tobruk nie przyniosła żadnych sukcesów, ale 25 listopada Kpltl. von Tiesenhauasen (U 331) zatopił okręt liniowy Barham ze składu głównych sił Floty Śródziemnomorskiej, który stanowił osłonę konwoju maltańskiego. Niemcy szybko doszli do wniosku, że okręty podwodne są jedyną siłą, która może pozbawić Royal Navy panowania na morzu, dlatego też już 28 listopada dowództwo postanowiło przerzucić z zachodniej części Morza Śródziemnego U 81U 203 i U 565 kierując je na pomoc 3 jednostkom działającym już na trasie Aleksandria – Tobruk. Niemieckie okręty podwodne przeprowadziły szereg ataków na okręty i jednostki zaopatrzeniowe, jednak wszystkie, w tym atak U 79 Kptlt. Kaufmann na okręt liniowy Queen Elizabeth, na szczęście dla Brytyjczyków okazały się nieskuteczne. W dniu 6 grudnia z zachodniej części Morza Śródziemnego przeszły kolejne 2 okręty – U 431 i U 557. Pierwszy z nich, po 2 bezskutecznych próbach, 13 grudnia storpedował zbiornikowiec wody Myriel (3560 BRT), zaś drugi nazajutrz zatopił lekki krążownik Galatea. Przy czym dla blokady Tobruku nie miało to już żadnego znaczenia.

--------------------
7. dowódca szkunera kpt. australijskiej marynarki wojennej A. Palmer, podjął 14 prób ucieczki z włoskiego obozu jenieckiego, w czasie jednej z nich stracił rękę i w wyniku wymiany Czerwonego Krzyża powrócił do ojczyzny. 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież