A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 2721

Przy nabrzeżu Lennusadam w stolicy Estonii Tallinie stoi okręt podwodny Lembit - filia Estońskiego Muzeum Morskiego. Siedemdziesięcioletnia historia tego okrętu jest nader interesująca. Estońscy „patrioci” – nacjonaliści pamiętają jedynie trzyletni, niczym nie wyróżniający się, okres biografii tej jednostki w składzie własnej floty, całkowicie zaś ignorują 52 letnią jego historię pod banderą radzieckiej marynarki wojennej, natomiast dla odmiany ich radziecko-rosyjscy koledzy przypisują okrętowi mnóstwo fikcyjnych zwycięstw. 

Kalev pod estońską banderą. / Zdjęcie: zbiory Witalij W. Kostriczenko

W początkach lat 30-tych minionego stulecia, rząd Estonii podjął decyzję o modernizacji swej floty, składającej się w owym czasie głównie z okrętów, pochodzących jeszcze z rosyjskiej imperatorskiej marynarki wojennej. Między innymi zdecydowano o budowie 2 okrętów podwodnych – stawiaczy min. Dla realizacji tego zamiaru potrzebny były całkiem spore, jak na miniaturową republikę, środki. Około 50% niezbędnej sumy (2,414 mln estońskich koron) uzyskano sprzedając niszczyciele typu Nowik – Wambola (zbudowany w roku 1915) oraz Lennuk (1913 rok) do Peru, gdzie otrzymały nazwy Almirante Villar i Almirante Guise. Poza tym prowadzona w latach 1934-39 dobrowolna kwesta dały kolejne 500 000 koron. Za te ostatnie środki został jednak w roku 1939 zbudowany dozorowiec Pikkeri. Brakujące środki na budowę okrętów podwodnych zostały wyasygnowane z budżetu państwa.

Artykuł zamieszczony dzięki
uprzejmości czasopisma
Okręty Wojenne

 W grudniu 1934 roku został zawarty kontrakt na budowę 2 okrętów podwodnych o łącznej wartości 6,6 mln koron (360 000 £) ze znaną brytyjską firmą Vickers-Armstrong w Barrow-in-Furness, posiadającą duże doświadczenie w budowie jednostek tej klasy. Okrętom nadano nazwy Kalev na cześć bohatera estońskiego eposu oraz Lembit na cześć wodza Estów, kierującego w XII wieku walką z niemieckimi krzyżowcami. Matką chrzestną Lembita była Alisa Szmidt, żona estońskiego ambasadora w Wielkiej Brytanii.

Na frontowej części kiosku Lembit jaśniał emblemat okrętu podwodnego: błękitny krąg w złoconym obramowaniu, z czarno-białym krzyżem wewnątrz (barwy flagi narodowej). Nad krzyżem trójząb Neptuna i napis „LEMBIT”, a poniżej „ VÄÄRI OMA NIME” – „Bądź godny swego imienia”.

Konstrukcja jednostek była dla swoich lat całkowicie nowoczesna. Ich walory eksploatacyjne i bojowe w pełni potwierdziły się w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.

Wydarzenie „Kalev” „Lembit”
Położenie stępki maj 1935 19 czerwca 1935
Wodowanie 7 lipca 1936 13:20 7 lipca 1936 13:07
Wejście do służby 12 marca 1937 14 maja 1937
Przybycie do Tallina 1 czerwca 1937 9 lipca 1937

Okręty były półtorakadłubowe, o nitowanej konstrukcji. Grubość poszycia kadłuba sztywnego wynosiła 12 mm. Kadłub lekki posiadał pas lodowy i solidną, wykonaną jako odlew, dziobnicę, dziobowe stery głębokościowe chowały się, co ułatwiało pływanie w lodowych warunkach Zatoki Fińskiej. W przestrzeni między kadłubowej na burtach znajdowały się studzienki minowe oraz zbiorniki główne zbiorniki balastowe. Płaskie, poprzeczne grodzie dzieliły kadłub sztywny na 5 przedziałów, sztywny kiosk wykonany został w formie cylindra. W pobliżu stanowiska dowodzenia znajdował się szyb 40 mm działka plot oraz szyb wyjściowy dla jego obsługi. Pierwszy przedział – torpedowy i mieszkalny. W drugim przedziale w hermetycznej zasobni znajdowała się pierwsza grupa baterii akumulatorów oraz butle sprężonego powietrza o wysokim ciśnieniu, zaś nad nią mesa oficerska i koje oficerów, oddzielone kotarami od ogólnego pomieszczenia. W oddzielnej przegrodzie znajdowała się kabina dowódcy. W trzecim przedziale – centralne stanowisko kierowania, druga grupa baterii akumulatorów, butle sprężonego powietrza o wysokim ciśnieniu, a w oddzielnej przegrodzie kabina radiowa oraz urządzenia hydroakustyczne. W przedziale znajdowało się również kilka koi załogi oraz kambuz. Kambuz znajdował się nie w odrębnej przegrodzie, lecz bezpośrednio między kojami. Dostęp do baterii akumulatorów umożliwiały po 3 luki na każdą baterię. Wentylacja baterii obejmowała całą zasobnię. W czwartym przedziale – silniki wysokoprężne oraz główne silniki elektryczne, a w piątym – pomieszczenie mieszkalne podoficerów starszych, mechanizmy kierowania sterami oraz inne urządzenia pomocnicze. Luki wyjściowe ze skrajnych przedziałów (I i V) były wyposażone w gumowe fartuchy i mogły być wykorzystywane do awaryjnej ewakuacji załogi na powierzchnię. Załadunek torped odbywał się przez umieszczony w przedziale I luk załadowczy.

Wykonane przez firmę Vickers Armstrong główne silniki wysokoprężne, czterosuwowe, rewersyjne, posiadały 6 cylindrów, pracowały bez sprężarek z 4 zaworami na każdy cylinder. Silniki elektryczne wykonała firma Metropolita-Vickers. Diesle były połączone z silnikami elektrycznymi i silniki z wałami napędowymi za pomocą sprzęgieł kłowych. Urządzenia pomocnicze z napędem elektrycznym. Baterie akumulatorów typu rurkowego. Do uzupełniania zapasu sprężonego powietrza służyły 2 sprężarki typu „Ravel” o wydajności 3,7 l/min., natomiast dla przedmuchiwania głównych zbiorników balastowych 2 sprężarki niskiego ciśnienia o wydajności 12,75 m³/min. Funkcje pomp zęzowych i przechyłowych spełniały 2 centrobieżne pompy o wydajności 10 t/godz.

Podstawowe dane taktyczno - techniczne torped
Typ torpedy Kaliber mm Długość m Ogólna masa
wybuchowego kg
Waga
materiału
Donośność, km Prędkość
w węzłach
53-27 533 7,0 1710 265 3,7 45
Mk VIII 533 6,7 1505 340 4,57 45,5

System przewodów hydraulicznych służył do kierowania pracą sterów, zaworów wentylacyjnych i kingstonów zbiorników balastowych, podnoszenia peryskopów, otwierania pokryw wyrzutni torpedowych i szybu artyleryjskiego, zwalniania rygli urządzenia do zrzucania min czy wreszcie podnoszenia i opuszczania masztów radiowych. Armatura i rurowanie wykonane było z miedzi lub brązu.

Cztery dziobowe wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm pneumatyczne z systemem strzelania bez pozostawiania śladów w postaci bąbelków powietrza - po strzale następowało wypuszczanie powietrza do wnętrza przedziału. Dzięki zamontowaniu specjalnych wkładek redukcyjnych możliwe było prowadzenie strzelań z wykorzystaniem angielskich torped kal. 457 mm. Etatowe wyposażenie okrętów podwodnych we flocie Estonii stanowiły brytyjskie parogazowe torpedy Mk VIII (dostarczane również w roku 1944 do ZSRR), natomiast w czasie służby we flocie radzieckiej wykorzystywano także torpedy 53-27 (pierwsza radziecka torpeda opracowana na bazie starej torpedy kal. 450 mm 45-15 wz. 1915). W radzieckiej dokumentacji inspekcji dawnych estońskich okrętów podwodnych wspomina się również o brytyjskich torpedach kal. 457 mm, jednak nie określając ich typu. W większości źródeł zapas torped określa się na 8 sztuk (4 w wyrzutniach, 4 na stelażach), jednak niektóre wspominają o 10 torpedach (najprawdopodobniej zapasowe torpedy mogły zostać rozmieszczone na pokładzie I przedziału).

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież