A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 3096

Gdy ogłoszono zawarcie traktatu waszyngtońskiego z 1922 roku, który znacząco ograniczał zbrojenia morskie, potęgi morskie rozpoczęły budowę nowej klasy okrętów – krążowników ciężkich (nazywanych wówczas waszyngtońskimi), uzbrojonych w działa kalibru 203 mm. Japonia, dążąc do uzyskania prymatu na Pacyfiku, podjęła prace projektowe nad budową czterech nowych ciężkich krążowników typu Myōkō, które miały silniejsze uzbrojenie od zagranicznych odpowiedników, chociaż w rzeczywistości nieco przekraczały przyjęty limit wyporności. Na wieść o wyrażeniu przez Kongres USA w 1924 zgody na budowę ośmiu krążowników waszyngtońskich, Japończycy zdecydowali o budowie dalszych czterech jednostek tej klasy, ulepszonego typu Myōkō. Zostały one jednak zatwierdzone przez parlament dopiero podczas sesji na wiosnę 1927. Nowe okręty miały kosztować po 28.370.000 jenów.

Artykuły powiązane:
Operacja STRUGGLE

W 1925 roku rozpoczęto prace projektowe nad ulepszonymi krążownikami, pod kierunkiem komandora Kikuo Fujimoto. Pracami po 1926 roku kierował natomiast wiceadmirał Hiragi. Głównymi zmianami w stosunku do typu Myōkō były: działa nowego modelu, o większym kącie podniesienia i donośności, grubsze opancerzenie komór amunicyjnych, szersze zastosowanie wysokowytrzymałej stali (Ducol), aluminium i spawania, lepsze umieszczenie wyrzutni torpedowych na pokładzie, bogatsze wyposażenie lotnicze oraz większa i obszerniejsza nadbudówka dziobowa.

Ciężki krążownik japoński Takao był pierwszą jednostką kolejnej serii czterech okrętów (po typach Furutaka, Aoba i Myōkō) budowanych według założeń Traktatu Waszyngtońskiego. Pozostałe to AtagoChokaiMaya. Przy opracowywaniu dokumentacji okrętu wzorowano się na wcześniejszym typie Myoko, jednakże z uwzględnieniem wszystkich błędów popełnionych przy jego budowie. Dla okrętów typu Takao zaprojektowano specjalne, całkowicie nowe wieże dowodzenia, potężne i jedyne w swoim rodzaju, jakich jeszcze nie posiadały nawet niektóre pancerniki. Nie był to jednak szczęśliwy pomysł z uwagi na ciężar i gabaryty, co fatalnie wpływało na stateczność okrętów.

Takao na próbach w 1932. / Zdjęcie: www.history.navy.mil

Po zbudowaniu okręty okazały się przeciążone w stosunku do projektu – planowana wyporność normalna (określana jako "⅔ próbnej") 12 986 t wyniosła 14 129-14 260 t. Spowodowało to pogorszenie dzielności morskiej, prędkości i zasięgu (planowany 8000 Mm przy prędkości 14 w., faktyczny ok. 7000 Mm). W dużej mierze było to spowodowane bardzo dużą nadbudówką dziobową.

Problemy ze statecznością japońskich okrętów, znajdujące kulminację w przewróceniu się torpedowca Tomozuru 12 marca 1934, spowodowały podjęcie decyzji o przebudowie krążowników typu Takao i zmniejszeniu wysoko położonych mas. Przebudowano jednak tylko Atago i Takao, a przebudowę pozostałych okrętów wstrzymano z uwagi na wybuch wojny. Między innymi obniżono na nich nadbudówkę dziobową i zmniejszono nadbudówkę rufową, a przy tym wzmocniono uzbrojenie torpedowe. Modernizacja polepszyła własności morskie okrętów, lecz wyporność przy 2/3 wyporności bojowej wzrosła do 15 152-15 838 t.

Opancerzenie pionowe miało chronić przed pociskami kalibru 203 mm z odległości ponad 19 km i pociskami 155 mm z odległości ponad 15 km. Burty były chronione przez pas pancerny o długości 119,8 m ze stali NVNC, nachylony na zewnątrz pod kątem 12° i rozciągający się od dziobowych do rufowych komór amunicyjnych artylerii głównej, pod wieżami. Główna centralna część pasa o długości 82,4 m i wysokości 3,5 m obejmowała siłownię i miała jednolitą grubość 102 mm. Jej górna krawędź dochodziła do pokładu środkowego (głównego). Na pozostałych częściach pasa z przodu (długości 20,95 m) i z tyłu (16,45 m), osłaniających komory amunicyjne, pas był umieszczony niżej i miał grubość 127 mm w górnej części (między pokładem dolnym a magazynowym), a w dolnej 76 mm, zmniejszające się do 38 mm w kierunku dna. Pas sięgał w tych miejscach niżej, niż na śródokręciu, gdyż w tym rejonie nie było bąbli przeciwtorpedowych. Przy wyporności 2/3 próbnej, centralna część pasa wystawała ponad linię wodną na 1,3 m, a dziobowa i rufowa pasa znajdowały się tuż pod powierzchnią wody. Przy pełnej wyporności, pas wystawał na 85 cm nad wodę.  Pasy burtowe były połączone grodziami, tworzącymi cytadelę pancerną. Centralna część pasa była zamknięta z przodu grodzią poprzeczną grubości 38-63 mm, a z tyłu łamaną grodzią grubości 32-89 mm (obejmującą podstawę wieży nr 4). Dziobowa część pasa była ponadto zakończona łamaną grodzią grubości 63-89 mm (obejmującą podstawę wieży nr 1), a rufowa - grodzią poprzeczną grubości 76 mm.

Ukończony w 1932 roku krążownik Takao wszedł w skład zespołu operującego na wodach wokół Japonii oraz na Morzu Południowochińskim. Poddany poważnej modernizacji w 1939 roku znacznie zmienił swój wygląd. Dobudowano bąble przeciwtorpedowe, zredukowano rozmiary masywnej wieży dowodzenia, przesunięto maszt rufowy dalej w kierunku rufy na rozbudowanej nadbudówce hangarowej, zmieniono katapulty oraz aparaty torpedowe na sprzęt nowego typu. Przebudowa pozwoliła między innymi na wyeliminowanie problemów ze statecznością okrętu, kosztem niewielkiej utraty prędkości z uwagi na zainstalowanie bąbli przeciwtorpedowych ( po przebudowie, prędkość maksymalna okrętu wynosiła 34,5w. ). Po wybuchu wojny na Pacyfiku Takao wraz z siostrzanym Atago osłaniał lądowanie japońskich wojsk na Malajach. W styczniu 1942 roku wraz z kolejnym swoim bliźniakiem Maya osłaniał lotniskowce atakujące port Darwin. Od połowy kwietnia 1942 roku patrolował akweny wokół Jawy.

Od maja do lipca 1942 roku Takao i Maya wzięły udział w operacji mającej na celu zajęcie Aleutów. W sierpniu krążownik został przyłączony do zespołu krążowników wiceadmirała Kondo z bazą na wyspie Truk. Od 20 sierpnia do 5 września 1942 roku Takao osłaniał lotniskowce admirała Nagumo w rejonie Wysp Salomona 26 października 1942 roku brał udział w bitwie pod Santa Cruz. Następnie w zespole okrętów pod dowództwem wiceadmirała Kondo wraz z krążownikiem Atago i pancernikiem Kirishima walczył z amerykańskim zespołem złożonym z dwóch pancerników South Dakota i Washington oraz niszczycieli. W nocnej bitwie Japończycy stracili Kirishimę, natomiast Atago odniósł uszkodzenia. W czasie walki Takao trafił wielokrotnie w pancernik South Dakota, który wyszedł z tej bitwy poważnie uszkodzony.

W listopadzie okręt zawitał na krótko do Japonii, ale już w grudniu ponownie przybył do Truk, gdzie znajdował się do 21 lipca 1943 roku. Od sierpnia 1942 w zespole pod dowództwem wiceadmirała Kurity okręty z Truk pełniły służbę patrolową i eskortową. W czasie ataku U.S. Navy na bazę w Rabaulu Takao doznał poważnych uszkodzeń. Bomba lotnicza przebiła pokład i zabiła 23 członków załogi. Okręt odesłano do Japonii, gdzie przeprowadzono jego remont i dozbrojono w artylerię przeciwlotniczą. Powrócił do Truk 29 stycznia 1944 roku aby wziąć udział w bitwie o Mariany. W lipcu 1944 roku okręty wszedł w skład zespołu wiceadmirała Kurity wykonując plan SHO (I bitwa na Morzu Filipińskim). 23 października 1944 roku Takao został trafiony dwiema torpedami wystrzelonymi przez okręt podwodny USS Darter. Krążownik ciężko uszkodzony wrócił w eskorcie niszczycieli do bazy w Brunei. W czasie akcji amerykańskie okręty podwodne USS Darter i USS Dace znajdujące się na patrolu zatopiły dwójkę bliźniaków: Atago i Maya. Czwarty - Chokai - zatopiły samoloty z lotniskowca USS Kitkun Bay. USS Darter próbując dobić Takao wpadł na rafę koralową i został zniszczony przez japoński samolot.

Schemat krążownika Takao. Zdjęcie: www.history.navy.mil

W bitwie tej, zwanej II bitwą na Morzu Filipińskim, lub bitwą morską o Leyte, Japończycy ponieśli druzgocącą klęskę - stracili łącznie 3 pancerniki, 4 lotniskowce, 6 krążowników ciężkich i 7 lekkich oraz 13 niszczycieli.

Takao wpłynął do Singapuru 8 listopada 1944 roku. Wobec niemożności przeprowadzenia napraw na miejscu i zbytniego ryzyka podróży do Japonii okręt pozostał w bazie do końca wojny, jako nieruchoma bateria przeciwlotnicza. Tuż przed podpisaniem kapitulacji Japonii, alianci obawiając się potencjalnego zagrożenia w rejonie Singapuru stwarzanego przez Takao i znajdujący się tam również krążownik Myōkō przeprowadzili akcję mającą na celu wyeliminowanie obu okrętów. Anglicy przeprowadzili atak na okręty przy użyciu miniaturowych okrętów podwodnych XE-1 i XE-3. Załoga XE-3 umieściła ładunek wybuchowy pod kadłubem Takao, który eksplodując rozerwał poszycie okrętu.

Po zakończeniu wojny, 27 października 1946 roku brytyjskie holowniki odholowały okręt - jednego z ostatnich weteranów działań na Pacyfiku - na pełne morze. Tam zdjęto szkieletową załogę japońską i odpalono ładunki wybuchowe umieszczone wewnątrz kadłuba. Krążownik pogrążył się w falach w pozycji 03 stopni 05' 05" N i 100 stopni 41' 00" E.

Dane techniczne dla krążownika Takao:

typ Takao, po ukończeniu

Wyporność - wyporność standardowa 11 350 t.
Wymiary - długość całkowita 202,3 m, szerokość 18,0 m, zanurzenie 6,1 m.
Osiągi - prędkość maksymalna 35,5 w.
Opancerzenie - burty 102 mm, pokład 127 mm, wieże artylerii głównej 152 mm.
Uzbrojenie - 10× 203, 4× 120 pl ⇒ 8× 127 pl, później dodatkowo × 25 pl, 8 wt 610??.
Wyposażenie lotnicze - 2 wodnosamoloty , 2 katapulty.

typ Takao, po modernizacji 1939-1940 (bez Chokai)

Wyporność - wyporność standardowa 13 160 - 13 400 t.
Wymiary - długość całkowita 202,8 m, szerokość z zewnętrzną obudową ochronną 20,7 m, zanurzenie 6,3 m.
Osiągi - prędkość maksymalna -34,3 w.
Opancerzenie - burty 102 mm, pokład 127 mm, wieże artylerii głównej 152 mm.
Uzbrojenie - 10× 203, 8× 127 pl, 8× 25 pl (1944: ⇒ 26 ⇒ 60× 25 pl) 4× 13 pl, 16 wt 610.
Maya 1943/1944: 8× 203, 12× 127 pl, 30 ⇒ 66× 25 pl, reszta jak wyżej lecz 2 wodnosamoloty).
Wyposażenie lotnicze - 3 wodnosamoloty , 2 katapulty.

Krążownik Takao w 1937 r. / Zdjęcie: Naval Vessel of the Imperial Japanese Navy,
Vol.6 Heavy cruisers II", Kojin-sha(Japan), 1989. page 20.

Dowódcy "Takao"

  • komandor Takashi Ando - 31 maja 1932 - 1 listopada 1932
  • komandor Yorio Sawamoto - 1 listopada 1932 - 15 listopada 1933
  • komandor Chūichi Nagumo - 15 listopada 1933 - 15 listopada 1934
  • komandor Eiji Goto - 15 listopada 1934 - 15 listopada 1935
  • komandor Kenzaburo Hara - 15 listopada 1935 - 1 grudnia 1936
  • komandor Takeo Takagi - 1 grudnia 1936 - 1 grudnia 1937
  • komandor Marquis Tadashige Daigo - 1 grudnia 1937 - 3 czerwca 1938
  • komandor Mitsuharu Matsuyama - 3 czerwca 1938 - 15 listopada 1939
  • komandor Kengo Kobayashi - 15 listopada 1939 - 1 listopada 1940
  • komandor Jihei Yamaguchi - 1 listopada 1940 - 15 sierpnia 1941
  • komandor Bunji Asakura - 15 sierpnia 1941 - 23 lutego 1943
  • komandor Toshihira Inoguchi - 23 lutego 1943 - 28 października 1943
  • komandor Shigechika Hayashi - 28 października 1943 - 29 sierpnia 1944
  • komandor Sutejiro Onoda - 29 sierpnia 1944 - 22 marca 1945
  • komandor Takeo Ishisaka - 22 marca 1945 - 15 sierpnia 1945
Krążownik Takao w rejonie Wysp Salomona w 1942 r. / Zdjęcie: Naval Vessel of the
Imperial Japanese Navy, Vol.6 Heavy cruisers II", Kojin-sha(Japan), 1989. page 20.

Bibliografia:

1. Grzegorz Bukała: Krążowniki o urodzie pancerników. Japońskie krążowniki typu Takao. Część 1. w: Morza, Statki i Okręty nr 6/1998 r.

2. Eric Lacroix, Linton Wells: Japanese Cruisers of the Pacific War. London, 1997 r.

3. Lipiński Jerzy: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa 1999 r.

4. Szewczyk Andrzej, Trójca Waldemar: Japońskie krążowniki ciężkie. Część I. Warszawa 1994 r.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież