A+ A A-
  • Kategoria: II WŚ
  • Odsłony: 13569

Magazyny paliwowe

  • duże magazyny w rejonie Basenu Południowego
  • duże zbiorniki w rejonie dzisiejszej Bazy Paliwowej (Warszów {Ostswine})
  • duża liczba mniejszych zbiorników w rejonie bazy paliwowej wybudowane w okresie 1943/44.

Stocznia Ernst Burmester Schiffswerft KG Swinemunde

Stocznia Burmester Werft była przed wojną dużym zakładem szkutniczym świadczącym usługi dla floty rybackiej i żeglarstwa jachtowego. Po wcieleniu w system MAUREB rozpoczęła produkcją kutrów trałowych oraz KFK. W czasie wojny powiększyła się o tzw. dok i kompleks przemysłowy Mowenhaken (Czajczyn).

Duże zapotrzebowanie na małe kutry wielozadaniowe (KFK) wymusiło podjęcie decyzji o budowie kompleksu stoczniowego specjalizującego się tylko w tego typu produkcji (KFK Werft). Wiosną 1942 r. rozpoczęto prace w Mowenhaken nad obiektami potowymi i stoczniowymi. Zakład stał się największym przedsiębiorstwem w Świnoujściu oraz jednym z głównych ośrodków przemysłowych produkujących kutry KFK. Powstały w niej kutry o numerach 138-237, 243-411, 462-561, 613-6364. 12 marca 1945 obiekty stoczni zostały całkowicie zniszczone podczas nalotu alianckich bombowców.

W stoczni odbywała się także produkcja kutrów trałowych w ramach Räumboot--Werft stoczni Burmestera. Prace nad nimi prowadzono w tzw. doku na Warszowie. Po wojnie basen został zasypany jako nabrzeże Świnoportu.

Widok powojenny z przystani paliwowej na nabrzeże zaopatrzeniowe. Na widocznej wieży budynku znajdowało się stanowisko przeciwlotniczych "Vierlingów". / Zdjęcie: fot. Przemysław Federowicz

Stocznia miejska - Bauhafen (Basen Północny

Od momentu swego powstania w 1890 r. obiekty stoczni oraz jej basen przeszły wiele przeobrażeń, jednakże zadania jej stawiane pozostawały niezmienne. Od początku stocznia jako duży zakład przemysłowy związana była z ciągłym rozwojem portu. Tutaj dokonywano wszelkich napraw i remontów pływającego taboru portowego. W okresie II w. ś. stocznia w dalszym ciągu realizowała swoje zadania, lecz jej priorytetowe cele związane były z marynarką wojenną. Zewnętrzne nabrzeża od początku XX wieku służyły jako baza dla dużych okrętów. Zabezpieczeniem ich był rząd podwójnych sieci przeciwtorpedowych5.

Baterie zaporowe, przeciwlotnicze i nadbrzeżne oraz szkoły marynarki

Po zakończeniu I wojny światowej twierdza w Świnoujściu posiadała 9 rożnego kalibru baterii nadbrzeżnych. W 1920 r. został sformowany 3 Oddział Artylerii Marynarki (III. Marine-Artillerie-Abteilung) podporządkowany dowódcy twierdzy (Festungkommandant), który od tej pory zajmował się obrona artyleryjska bazy. W styczniu 1927 r. na obszarze Świnoujścia funkcjonowało sześć baterii nadbrzeżnych:

  • Westbatterie 4 x 150 mm
  • Plantagenbatterie 4 x 210 mm
  • Strandbatterie 4 x 150 mm
  • Hafenbatterie 4 x 150 mm
  • Ostbatterie 4 x 150 mm6
  • Forstbatterie 6 x 210mm6

W połowie lat trzydziestych rozpoczęto projektowanie nowych baterii nadbrzeżnych mających zapewnić ochronę rozwijającemu się portowi wojennemu. III. M. A. A został rozwiązany 26 sierpnia 1939 roku, a w jego miejscu powstały (26 sierpnia 1939) r.: 3 Rezerwowy Oddział Artylerii (3. Ersatz-Artillerie-Abteilung), Marine-Artillerie-Abteilung 123, Marine-Flak-Abteilung 223 oraz 233. Oddziały te zostały podporządkowane dowódcy obrony Pomorza (Küstenbefehlshaber Pommern).

Baterie plot (Flakbatterie)

Według wytycznych baterie plot były umieszczane w głębi lądu. Standardowo każda z nich posiadała 4 działobitnie dla dział 88 mm (później 105 mm S. K. C/32) oraz 2 stanowiska dla artylerii osłonowej 20 mm Flak C/30 (później 4 x 20 Vierling C/38). Baterie posiadały główne oraz zapasowe stanowiska kierowania ogniem z dalmierzami o bazie 4 metrów. Pod koniec wojny przy bateriach wybudowano polowe stanowiska dla dział 105 i 20 mm, a także przystosowano je do obrony lądowej budując transzeje, stanowiska dla moździerzy i karabinów maszynowych. Baterie plot były obsadzane przez kadetów z Marine-Flak-Abteilung 713.

  • bateria plot Mielin (8. Batterie)
  • bateria plot nad zalewem (?. Batterie)
  • bateria plot Kamminke (2. Batterie)
  • bateria plot nad Kanałem Piastowskim (nieukończona)
  • bateria plot Przytor (Pritter) (5. Batterie ale M. F. A. 233).

Baterie zaporowe (Sperrbatterie)

Były budowane w pasie nadmorskich wydm skąd miały doskonały wgląd na redę portu. Stawiano im dwa zasadnicze zadania: obronę podejść do portu i wybrzeża przez wrogie okręty oraz ochronę portu przed wrogim lotnictwem. Każda z baterii posiadała standardowo cztery obiekty bojowe dla dział 105 lub 128 mm. Kierowanie ogniem odbywało się ze stanowiska dowodzenia posiadającego dalmierze o bazie 6 metrów. Baterie zaporowe były obsadzane przez kadetów z Marine-Flak-Abteilung 233.

  • bateria zaporowa AwinoujEcie (1. Batterie)
  • bateria zaporowa przy obecnej granicy (2. Batterie)
  • bateria zaporowa Łunowo 4 x 128 mm (3. Batterie)
  • bateria zaporowa Lubiewo (4. Batterie)
  • bateria zaporowa Warszow (6. Batterie)

Baterie polowe

Baterie polowe były obsadzane przez kadetów z Marine-Flak-Abteilung 711. Składały się z kilku dział osadzonych na betonowych ławach. Pozostałe obiekty pomocnicze były zbudowane z drewna, ziemi i prefabrykatów. Brak dokładnych informacji o ich lokalizacjach. Wiadomo jedynie, że jedna z nich znajdowała się na Wyspie Karsibor, w jej centrum i chroniła kompleks koszarowy marynarki. Można domniemywać że jedna lub kilka znajdowało się w obszarze stoczni Burmester w Czajczynie dla ochrony tamtejszego kompleksu przemysłowego.

Wieża kierowania ogniem baterii "Goeben". / Zdjęcie: zbiory Przemysław Federowicz

Baterie nadbrzeżne

Rozpoczęty, w latach trzydziestych, projekt fortyfikowania przewidywał budowę kilku baterii nadbrzeżnych rożnych kalibrów począwszy od 150 mm do 305 mm. Do tego celu wykorzystano istniejące już obiekty często z XIX wieku. W okresie II wojny w systemie obrony bazy funkcjonowały:

  • Batterie "Goeben" - Bateria została zlokalizowana w lasach pomiędzy miejscowościami Ognica (Werder) i Przytor (Pritter). Pod koniec 1939 r. osiagnęła tymczasową gotowość bojową. Główną jej bronią miały być trzy działa kalibru 305 mm. Jednakże z powodu wielu czynników m.in. niedostatecznego rozwoju dział tegoż kalibru, schrony koszarowo-bojowe przystosowano dla dział S. K. L./45 o kalibrze 280 mm. W 1940 r. działa zostały zdemontowane i przeniesione do Norwegii, gdzie od marca 1941 r. funkcjonowały jako "Batterie Husöen" (1/M. A. A. 507) na Wyspie Tarva.
  • Strandbatterie - "Bateria Plażowa" została zbudowana w latach 1909-1910 na Warszowie (Osternothafen). Pierwotnie posiadała 4 działa S. K. L/40 kalibru 150 mm osadzone na jednolitym schronie bojowym. W okresie II wojny światowej liczbę dział zwiększono do pięciu. Dwa pozostawiono na pierwotnych podstawach, kolejne trzy osadzono na dobudowanych samodzielnych schronach bojowych.
  • Forstbatterie - Została wybudowana w latach 1908-1910 na Warszowie (Ostswine). Była ona bliźniaczka Plantagenbatterie. Prawdopodobnie w latach II wojny światowej nie posiadała uzbrojenia.
  • Batterie "Mars" - Zbudowana została jako pomocnicza, polowa, bateria dla wsparcia działań Plantagenbatterie. Znajdowała się przy obecnej granicy państwowej. Prawdopodobnie w okresie II wojny nie uzbrojona (?).
  • Batterie "Vineta" - Bliźniaczka baterii "Mars". Współdziałała z baterią "Forst". Jej obiekty znajdują się w lasach na północ od Przytoru. Prawdopodobnie nie posiadała podczas II wojny uzbrojenia8.
Salwa baterii "Yorck" z okresu I wojny światowej. Bateria uzbrojona
była wówczas w 4 działa kal. 170 mm. / Zdjęcie: zbiory Przemysław Federowicz

Szkolny odział artylerii nadbrzeżnej (Kustenartillerie-Lehrabteilung)9

Oddział zajmował się szkoleniem personelu dla oddziałów artylerii marynarki (Marine Artillerie Abteilung). W trzech grupach szkolnych kadeci przechodzili przeszkolenie zgodnie z odpowiednią specjalnością.

    • Plantagenbatterie (1. Lehrgruppe) - Została zbudowana w latach 1908-1911 w parku zdrojowym w Świnoujściu. Pierwotnym uzbrojeniem było 6 moździerzy 210 mm. Obiekty baterii, w okresie międzywojennym, zostały poddane gruntownej modernizacji i przystosowane dla dział kalibru 210 mm. Pod koniec wojny baterię uzbrojono w 3 działa 203 mm na pojedynczych lawetach.
    • Batterie Henningen (2. Lehrgruppe) - Obiekty baterii zostały wybudowane pod koniec wojny, prawdopodobnie w 1944 roku, na świnoujskich wydmach. Pierwotnie funkcjonowała jako półbateria, posiadając dwa schrony bojowe z działami 150 mm. Później otrzymała kolejne dwa stanowiska bojowe. W skład kompleksu wchodziło także stanowisko kierowania ogniem, stanowisko reflektora oraz schrony amunicyjne.
    • Westbatterie (3. Lehrgruppe) - Bateria została zlokalizowana w starym forcie artyleryjskim z XIX w. (1848 r.) zlokalizowanym obok obecnego Basenu Północnego. W okresie II wojny światowej na jego terenie zbudowano 5 działobitni pod działa kalibru 150 mm. Do kierowania ogniem służyły dwa dalmierze umieszczone na pięciokondygnacyjnym obiekcie bojowo-szkoleniowym. Obok niego zlokalizowano metalowa wieżę służącą jako podstawa pod jedna ze stacji radiolokacyjnych.
    • Oddział radiolokacji (Funkmeß) - Zlokalizowany został na zachód od ujścia Świny. Jego celem było szkolenie kadetów w obsłudze stacji radiolokacyjnych dla baterii nadbrzeżnych.

--------------------

4za H. Danner, Kriegsfischkutter KFK, Hamburg 2001.

5za G. Hahn, Deutsche Netzleger, i S. Breyerem Kriegsmarine Alltag 1933-1945 Werfen, Arsenale, Basen, Liegehafen.

6Obecnie nie zachowały się po nich żadne ślady.

7Uzupełnieniem obrony portu był zdobyczny przez Niemców francuski pociąg pancerny. Posiadał 4 działa 194 mm. Jego miejscem stacjonowania była bocznica kolejowa w rejonie baterii "Goeben". Brak informacji jakoby jego działa były wykorzystywane przez artylerzystów marynarki jak i oddziały lądowe. Po wojnie zdobyczny polski, służył w PMW.

8Niektóre źródła podają informację jakoby bateria posiadała działa 150 mm. Jednakże brak informacji archiwalnych mogących potwierdzić tę tezę.

9Czwarty oddział artylerii nadbrzeżnej 4. Lehrgruppe został zlokalizowany w Althagen w celu obrony cieśniny Gedser. Posiadał 4 działa 170 mm.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy


Odśwież